ƯỚC MƠ LỚNHỌC ĐÚNG NƠI • ĐẾN ĐÚNG BÀI
ƯỚC MƠ LỚN • TOÁN 6
Chương 6: Phân sốBÀI 26 • Đã kiểm định

TOÁN 6PHÂN SỐ TRONG ĐỜI SỐNG

Trang chủToán 6Chương 6BÀI 26
BÀI 26 • CHƯƠNG 6

Phép nhân và phép chia phân số

Học sinh học nhân phân số; tính chất phép nhân; phân số nghịch đảo; chia phân số bằng mô hình phần–toàn bộ, trục số, phép tính chính xác và bài toán gần gũi.

Một phân số chỉ nhỏ trên trang giấy; cách hiểu nó quyết định cả một bài toán lớn.

THỜI GIAN2–3 tiết

PHẠM VIBÀI 26

HỌC LIỆULab • Bài • Đề

HỌC TIẾPBài 27 • Hai bài toán phân số

Mở máy phân số
QUY TẮC TRỌNG TÂMa/b×c/d=ac/bd • a/b:c/d=a/b×d/c (c≠0)
1

Kiểm điều kiện và dấu.

2

Chọn đúng quy tắc.

3

Rút gọn, ghi đơn vị và kiểm ngược.

HS

Học sinhTự học từng bước

PH

Phụ huynhĐồng hành đúng cách

GV

Giáo viênDùng ngay trên lớp

AI

Gia sư30 tình huống

Hiểu phần–toàn bộ trước khi dùng công thức

Phân số không chỉ là hai số đặt trên một gạch ngang. Mỗi bước biến đổi đều phải giữ nguyên giá trị và có thể kiểm tra lại.

1

Biết

Quy tắc nhân, chia.

2

Hiểu

Vì sao 0 không có nghịch đảo.

3

Làm được

Tính nhanh và đúng dấu.

4

Vận dụng

Tính hệ số, diện tích và tỉ lệ.

Chạm để đánh dấu kỹ năng đã chắc

Tính chính xác, chuẩn hóa dấu và rút gọn tự động

KẾT QUẢ CHÍNH XÁC11/12

Kết quả được chuẩn hóa mẫu dương và rút gọn tối giản.

Thanh màu chỉ minh họa độ lớn từ 0 đến 1; phép tính vẫn giữ kết quả chính xác kể cả âm hoặc lớn hơn 1.

Mỗi quy tắc đều có điều kiện và phép kiểm

PHÉP NHÂN

Tử nhân tử, mẫu nhân mẫu

Rút gọn chéo trước hoặc sau khi nhân.

Ví dụ: 6/7×14/15=4/5.
Không nhân chéo.
TÍNH CHẤT

Tính nhanh có căn cứ

Phép nhân giao hoán, kết hợp, phân phối với cộng và có số 1.

Ví dụ: 3/5×(2/3+1/3)=3/5.
Nhìn thừa số chung.
NGHỊCH ĐẢO

Tích bằng 1

Phân số khác 0 a/b có nghịch đảo b/a.

Ví dụ: Nghịch đảo −2/7 là −7/2.
0 không có nghịch đảo.
PHÉP CHIA

Nhân với nghịch đảo số chia

Giữ số bị chia, đảo số chia rồi nhân.

Ví dụ: 3/4:(−2/5)=−15/8.
Chỉ đảo số chia.
RANH GIỚI BÀI HỌC

Không được chia cho phân số 0; mọi bài chia phải kiểm tra số chia trước khi đảo.

Phân số xuất hiện trong tám môi trường quen thuộc

01

Gia đình

Chia khẩu phần, đọc công thức nấu ăn và lập kế hoạch thời gian.

02

Trường học

Tính phần bài đã hoàn thành, tỉ lệ học sinh và độ dài trên bản vẽ.

03

Đời sống

Đọc giảm giá, thời gian, quãng đường và lượng còn lại.

04

Khoa học

Biểu diễn tỉ lệ mẫu, nồng độ đơn giản và phần dữ liệu.

05

Kỹ thuật

Dùng kích thước phân số, tỉ lệ bản vẽ và hệ số.

06

Sản xuất

Tính phần nguyên liệu, sản lượng đạt chuẩn và phần hao hụt.

07

Thiên nhiên

Mô tả phần diện tích, quần thể hoặc chu kì quan sát.

08

Nghề nghiệp

Đầu bếp, kỹ sư, kế toán và nhà nghiên cứu đều dùng phân số.

Một trung tâm, bốn nhánh kỹ năng

Bài 26 • Nhân và chia phân số
01

Nhân

Tử × tử • mẫu × mẫu.

02

Rút gọn chéo

Giảm số trước khi nhân.

03

Nghịch đảo

Chỉ với phân số khác 0.

04

Chia

Nhân nghịch đảo số chia.

Phân tích, giải từng bước và kiểm ngược

Nhân – chiaDễ

Ví dụ 1: Nhân – chia

Tính -1/6 : 1/3.

Phân tích: Nhân với phân số nghịch đảo của số chia; số chia phải khác 0.

  1. Xác định điều kiện, dấu và dạng bài.
  2. Nhân với phân số nghịch đảo của số chia; số chia phải khác 0.
  3. Thực hiện và thu được -1/2

Kết quả: -1/2

Kiểm tra: -1/6 : 1/3=-1/2.

Cách khác: Rút gọn chéo trước khi nhân để giảm số.

Gợi đúng bước, không đưa đáp án tắt

Trợ lý phân sốPhạm vi: BÀI 26

Nhân phân số; tính chất phép nhân; phân số nghịch đảo; chia phân số

Đọc đủ 30 câu hỏi

1Trọng tâm của Bài 26 • Nhân và chia phân số là gì?

Nhân phân số; tính chất phép nhân; phân số nghịch đảo; chia phân số

2Công thức cốt lõi cần nhớ là gì?

a/b×c/d=ac/bd • a/b:c/d=a/b×d/c (c≠0)

3Ranh giới bài học nằm ở đâu?

Không được chia cho phân số 0; mọi bài chia phải kiểm tra số chia trước khi đảo.

4Bắt đầu một bài bằng bước nào?

Đọc mẫu số, dấu, dạng bài và dữ kiện trước khi chọn phép biến đổi.

5Lỗi nào dễ xảy ra nhất?

Áp dụng quy tắc của phép tính khác hoặc bỏ qua điều kiện mẫu và số chia.

6Có cần giải thích từng bước không?

Có. Lời giải tốt phải nói rõ quy đồng, rút gọn, nghịch đảo hoặc chọn dạng bài vì sao.

7Khi nào em được coi là hiểu bài?

Khi tự làm được bài mới, giải thích được quy tắc và kiểm tra lại kết quả.

8Nếu ra số rất lớn thì sao?

Kiểm xem đã rút gọn sớm, dùng BCNN và nhóm thừa số hợp lí chưa.

9Nếu hai cách cho đáp án khác nhau?

Thay từng đáp án vào đề hoặc dùng phép tính ngược để tìm bước sai đầu tiên.

10Có nên học thuộc máy móc không?

Không. Hãy gắn quy tắc với ý nghĩa phần–toàn bộ và phép chia.

11Phân số âm có cần vẽ hình không?

Có thể dùng trục số; hình tô phần thường phù hợp hơn với phân số không âm.

12Làm sao tránh sai dấu?

Chuẩn hóa mẫu dương, viết dấu âm rõ và kiểm quy tắc dấu số nguyên.

13Có cách giải khác không?

Có thể dùng tích chéo, quy đồng, sơ đồ phần bằng nhau hoặc phép tính ngược tùy bài.

14Tại sao đáp án phải tối giản?

Dạng tối giản giúp nhận ra giá trị, so sánh và kiểm tra dễ hơn.

15Cha mẹ nên hỏi con gì?

Hỏi “Con đang biết toàn bộ hay biết một phần?” và “Con kiểm lại bằng cách nào?”

16Giáo viên có thể dùng trang này thế nào?

Dùng phòng lab mở bài, ví dụ mẫu, bài theo mức và đề in cuối tiết.

17AI gia sư nên gợi ý ra sao?

Hỏi học sinh xác định mẫu, dấu và dạng bài trước; chưa đưa đáp án ngay.

18Bao nhiêu điểm thì nên học tiếp?

Nên đạt ít nhất 80% và sửa được toàn bộ câu sai.

19Mẫu số có được bằng 0 không?

Không. Phép chia cho 0 không xác định nên mẫu số bắt buộc khác 0.

20Nên để dấu âm ở đâu?

Nên chuẩn hóa mẫu dương và đặt dấu âm ở tử hoặc trước phân số.

21Phân số 0 viết thế nào?

0/b=0 với mọi b khác 0; dạng tối giản chuẩn là 0/1.

22Số nguyên có phải phân số không?

Có. Mọi số nguyên n đều viết được thành n/1.

23Khi nào phải rút gọn?

Nên rút gọn kết quả cuối và có thể rút gọn sớm khi nhân để phép tính gọn hơn.

24Có được đổi dấu cả tử và mẫu?

Có. Nhân cả tử và mẫu với −1 không đổi giá trị.

25Tích chéo dùng khi nào?

Dùng kiểm tra bằng nhau hoặc so sánh hai phân số có mẫu dương, nhưng phải hiểu bản chất.

26Vì sao ưu tiên BCNN khi quy đồng?

BCNN cho mẫu chung nhỏ nhất dương, giúp phép tính ngắn hơn.

27Có thể dùng máy tính không?

Có để kiểm tra, nhưng học sinh vẫn cần trình bày quy tắc và bước biến đổi.

28Kết quả âm có hợp lí không?

Có nếu đại lượng cho phép âm, như nhiệt độ hoặc thay đổi; phải đọc bối cảnh.

29Làm sao tự kiểm tra?

Thực hiện phép tính ngược, thay kết quả vào đề hoặc dùng biểu diễn thập phân để ước lượng.

30Vì sao phải ghi đơn vị?

Vì số đúng nhưng sai hoặc thiếu đơn vị vẫn chưa trả lời đầy đủ câu hỏi thực tế.

Tìm đúng bước sai đầu tiên

LỗiVì sao sai?Cách sửa
1Cho mẫu bằng 0

Phân số không xác định.

Kiểm điều kiện mẫu trước.

2Để mẫu âm lẫn lộn

Dễ đảo chiều hoặc sai dấu.

Chuẩn hóa mẫu dương.

3Chỉ biến đổi tử

Giá trị phân số thay đổi.

Làm cùng phép ở tử và mẫu khi dùng tính chất cơ bản.

4Rút gọn bằng hai số khác nhau

Không bảo toàn giá trị.

Chia cả tử và mẫu cho cùng một ước.

5Cộng hai mẫu

Không đúng ý nghĩa quy đồng.

Đưa về cùng mẫu rồi giữ mẫu.

6Quy đồng nhưng đổi sai tử

Phân số mới không bằng phân số cũ.

Nhân tử với đúng thừa số phụ.

7So mẫu để kết luận

Mẫu lớn không tự động cho phân số lớn.

Quy đồng mẫu dương.

8Bỏ dấu âm

Vị trí trên trục số bị đảo.

Giữ dấu trong mọi bước.

9Đảo số bị chia

Quy tắc chia chỉ đảo số chia.

Viết phép chia thành nhân trước.

10Chia cho 0

Không có nghĩa toán học.

Kiểm tử của số chia khác 0.

11Cho 0 có nghịch đảo

Không số nào nhân 0 bằng 1.

Ghi điều kiện phân số khác 0.

12Nhân chéo trong phép nhân

Nhầm với kiểm tra bằng nhau.

Tử nhân tử, mẫu nhân mẫu.

13Dùng giao hoán cho phép trừ

Phép trừ không giao hoán.

Chỉ đổi chỗ sau khi chuyển thành tổng phù hợp.

14Nhầm tìm phần với tìm toàn bộ

Chọn sai nhân hoặc chia.

Xác định đại lượng đã biết.

15Quên rút gọn kết quả

Đáp án chưa ở dạng chuẩn.

Dùng ƯCLN ở bước cuối.

16Đổi hỗn số sai

Quên nhân phần nguyên với mẫu.

Nguyên × mẫu + tử.

17Không ghi đơn vị

Chưa trả lời đầy đủ bài thực tế.

Ghi đơn vị theo đại lượng.

18Không kiểm độ hợp lí

Sai lớn vẫn bị bỏ qua.

Ước lượng trước và thay ngược sau.

19Học công thức không hiểu

Dễ chọn sai quy tắc.

Giải thích bằng phần–toàn bộ.

20Mở lấn ngoài Bài 26 • Nhân và chia phân số

Không được chia cho phân số 0; mọi bài chia phải kiểm tra số chia trước khi đảo.

Giữ đúng ranh giới bài.

10 mẹo kiểm tra nhanh

  1. Mẫu luôn khác 0.
  2. Chuẩn hóa mẫu dương.
  3. Rút gọn bằng cùng một ước.
  4. Quy đồng bằng BCNN khi thuận lợi.
  5. Giữ dấu âm rõ ràng.
  6. Trừ là cộng số đối.
  7. Chia là nhân nghịch đảo số chia.
  8. Biết toàn bộ thì tìm phần bằng nhân.
  9. Biết phần thì tìm toàn bộ bằng chia.
  10. Thay ngược để kiểm tra.

Tự hỏi trước, lật sau

Luyện từ nhận biết đến thực tế

Tự chấm và đọc giải thích

0/50Câu đã chọn

Chưa nộp bài

1Kết quả -1 × -1 là gì?

2Kết quả -1/2 : -2/5 là gì?

3Kết quả -1/5 × 1/3 là gì?

4Kết quả 1/6 : 2/7 là gì?

5Kết quả 1/7 × 1/2 là gì?

6Kết quả 2/3 : -1/3 là gì?

7Kết quả 3/4 × -1/4 là gì?

8Kết quả 4/5 : 1/5 là gì?

9Kết quả -1/2 × 1/2 là gì?

10Kết quả -2/7 : -4/7 là gì?

11Kết quả -1/3 × -1/4 là gì?

12Kết quả 1/4 : 2/9 là gì?

13Kết quả 1/5 × 1/2 là gì?

14Kết quả 1/3 : 4/5 là gì?

15Kết quả 3/7 × -1/2 là gì?

16Kết quả 4/3 : -1/7 là gì?

17Kết quả -3/4 × 1/8 là gì?

18Kết quả -2/5 : 1/3 là gì?

19Kết quả -1/6 × -1 là gì?

20Kết quả 1/7 : -2/5 là gì?

21Kết quả 1/3 × 1/3 là gì?

22Kết quả 1/2 : 2/7 là gì?

23Kết quả 3/5 × 1/2 là gì?

24Kết quả 2/3 : -1/3 là gì?

25Kết quả -3/7 × -1/4 là gì?

26Kết quả -2/3 : 1/5 là gì?

27Kết quả -1/4 × 1/2 là gì?

28Kết quả 1/5 : -4/7 là gì?

29Kết quả 1/6 × -1/4 là gì?

30Kết quả 2/7 : 2/9 là gì?

31Kết quả 1 × 1/2 là gì?

32Kết quả 1 : 4/5 là gì?

33Kết quả -3/5 × -1/2 là gì?

34Kết quả -1/3 : -1/7 là gì?

35Kết quả -1/7 × 1/8 là gì?

36Kết quả 1/3 : 1/3 là gì?

37Kết quả 1/4 × -1 là gì?

38Kết quả 2/5 : -2/5 là gì?

39Kết quả 1/2 × 1/3 là gì?

40Kết quả 4/7 : 2/7 là gì?

41Kết quả -1 × 1/2 là gì?

42Kết quả -1/2 : -1/3 là gì?

43Kết quả -1/5 × -1/4 là gì?

44Kết quả 1/6 : 1/5 là gì?

45Kết quả 1/7 × 1/2 là gì?

46Kết quả 2/3 : -4/7 là gì?

47Kết quả 3/4 × -1/4 là gì?

48Kết quả 4/5 : 2/9 là gì?

49Kết quả -1/2 × 1/2 là gì?

50Kết quả -2/7 : 4/5 là gì?

Trình bày căn cứ trước kết quả

Câu 1Tính -1/6 : 1/3.

Lời giải: -1/2 -1/6 : 1/3=-1/2.

Câu 2Tính 2/7 × 4/9.

Lời giải: 8/63 2/7 × 4/9=8/63.

Câu 3Tính 1/8 : -3/5.

Lời giải: -5/24 1/8 : -3/5=-5/24.

Câu 4Tính 2/3 × -1/8.

Lời giải: -1/12 2/3 × -1/8=-1/12.

Câu 5Tính 3/4 : 1/4.

Lời giải: 3 3/4 : 1/4=3.

Câu 6Tính 4/5 × 3/7.

Lời giải: 12/35 4/5 × 3/7=12/35.

Câu 7Tính -2/3 : -2/5.

Lời giải: 5/3 -2/3 : -2/5=5/3.

Câu 8Tính -3/7 × -1/3.

Lời giải: 1/7 -3/7 × -1/3=1/7.

Câu 9Tính -1/4 : -1/3.

Lời giải: 3/4 -1/4 : -1/3=3/4.

Câu 10Tính -1/3 × 2/5.

Lời giải: -2/15 -1/3 × 2/5=-2/15.

Câu 11Tính 1/2 : 1/2.

Lời giải: 1 1/2 : 1/2=1.

Câu 12Tính 1/5 × -3/4.

Lời giải: -3/20 1/5 × -3/4=-3/20.

Câu 13Tính 1/3 : -1/7.

Lời giải: -7/3 1/3 : -1/7=-7/3.

Câu 14Tính 3/7 × 1/10.

Lời giải: 3/70 3/7 × 1/10=3/70.

Câu 15Tính 1/2 : 1/2.

Lời giải: 1 1/2 : 1/2=1.

Câu 16Tính -4/3 × -4/9.

Lời giải: 16/27 -4/3 × -4/9=16/27.

Câu 17Tính -3/4 : -2/5.

Lời giải: 15/8 -3/4 : -2/5=15/8.

Câu 18Tính 1/8 : -3/10.

Lời giải: -5/12 1/8 : -3/10=-5/12.

Câu 19Tính 2/3 × -1/6.

Lời giải: -1/9 2/3 × -1/6=-1/9.

Câu 20Tính 3/4 : 1/9.

Lời giải: 27/4 3/4 : 1/9=27/4.

Từ 15 phút đến đề tổng hợp

Đề ghi “định hướng Hà Nội” là đề nội bộ tự biên soạn, không phải đề chính thức của Sở GD&ĐT Hà Nội.

ĐỀ

15 phútKiểm tra nhanh

Củng cố nền tảng

Xem câu hỏi
  1. Tính -1/6 : 1/3.
  2. Tính 2/7 × 4/9.
  3. Tính 1/8 : -3/5.
  4. Tính 2/3 × -1/8.
  5. Tính 3/4 : 1/4.
Xem đáp án
  1. -1/2 -1/6 : 1/3=-1/2.
  2. 8/63 2/7 × 4/9=8/63.
  3. -5/24 1/8 : -3/5=-5/24.
  4. -1/12 2/3 × -1/8=-1/12.
  5. 3 3/4 : 1/4=3.
ĐỀ

30 phútĐề theo bài

Tự biên soạn theo phạm vi bài

Xem câu hỏi
  1. Tính 2/3 × -1/8.
  2. Tính 3/4 : 1/4.
  3. Tính 4/5 × 3/7.
  4. Tính -2/3 : -2/5.
  5. Tính -3/7 × -1/3.
Xem đáp án
  1. -1/12 2/3 × -1/8=-1/12.
  2. 3 3/4 : 1/4=3.
  3. 12/35 4/5 × 3/7=12/35.
  4. 5/3 -2/3 : -2/5=5/3.
  5. 1/7 -3/7 × -1/3=1/7.
ĐỀ

45 phútĐề phân hóa

Có câu vận dụng

Xem câu hỏi
  1. Tính -2/3 : -2/5.
  2. Tính -3/7 × -1/3.
  3. Tính -1/4 : -1/3.
  4. Tính -1/3 × 2/5.
  5. Tính 1/2 : 1/2.
Xem đáp án
  1. 5/3 -2/3 : -2/5=5/3.
  2. 1/7 -3/7 × -1/3=1/7.
  3. 3/4 -1/4 : -1/3=3/4.
  4. -2/15 -1/3 × 2/5=-2/15.
  5. 1 1/2 : 1/2=1.
ĐỀ

45 phútĐịnh hướng Hà Nội

Đề nội bộ tham khảo cấu trúc Hà Nội, không phải đề chính thức

Xem câu hỏi
  1. Tính -1/3 × 2/5.
  2. Tính 1/2 : 1/2.
  3. Tính 1/5 × -3/4.
  4. Tính 1/3 : -1/7.
  5. Tính 3/7 × 1/10.
Xem đáp án
  1. -2/15 -1/3 × 2/5=-2/15.
  2. 1 1/2 : 1/2=1.
  3. -3/20 1/5 × -3/4=-3/20.
  4. -7/3 1/3 : -1/7=-7/3.
  5. 3/70 3/7 × 1/10=3/70.
ĐỀ

60 phútĐề tổng hợp

Kiểm tra cả giải thích và phép tính

Xem câu hỏi
  1. Tính 1/3 : -1/7.
  2. Tính 3/7 × 1/10.
  3. Tính 1/2 : 1/2.
  4. Tính -4/3 × -4/9.
  5. Tính -3/4 : -2/5.
Xem đáp án
  1. -7/3 1/3 : -1/7=-7/3.
  2. 3/70 3/7 × 1/10=3/70.
  3. 1 1/2 : 1/2=1.
  4. 16/27 -4/3 × -4/9=16/27.
  5. 15/8 -3/4 : -2/5=15/8.

Đồng hành bằng câu hỏi, không làm thay

GÓC PHỤ HUYNH
Con thường sai gì?

Con dễ cộng mẫu, đảo nhầm phân số hoặc nhầm tìm phần với tìm toàn bộ.

Nên học bao lâu?

Mỗi lượt 25–35 phút; dành 5 phút cuối để sửa một lỗi cụ thể.

Cách đồng hành?

Yêu cầu con giải thích bằng lời và kiểm lại, không chỉ đọc đáp án.

Khi nào cần ôn lại?

Khi con chưa rút gọn, quy đồng hoặc tính số nguyên chắc chắn.

GÓC GIÁO VIÊN

Mục tiêu tiết học

Học sinh nêu được quy tắc, thực hiện đúng và giải thích được bước kiểm tra.

Hoạt động mở đầu

Dùng phần bánh, nhiệt độ, quãng đường hoặc mức thay đổi để gợi ý phân số.

Phân hóa

Cho học sinh yếu dùng sơ đồ; học sinh khá giải thích cách khác và phản ví dụ.

Đánh giá cuối tiết

Một câu tính, một câu giải thích lỗi và một tình huống thực tế.

Sáu bộ tài liệu sẵn sàng in hoặc lưu PDF

Chọn “Lưu dưới dạng PDF” trong hộp thoại in. Học liệu do website tự biên soạn.

Ghi lại điểm em còn vướng

Cổng chất lượng Bài 26 • Nhân và chia phân số

01

Đúng phạm vi

Không được chia cho phân số 0; mọi bài chia phải kiểm tra số chia trước khi đảo.

02

Đúng điều kiện

Mẫu khác 0; số chia khác 0.

03

Đủ học liệu

12 ví dụ, 30 hỏi đáp, 20 lỗi, 20 flashcard.

04

Đủ luyện tập

100 bài, 50 trắc nghiệm, 20 tự luận, 5 đề.

05

Đúng phép tính

Kết quả chuẩn hóa dấu và rút gọn.

06

Nhãn nguồn rõ

Đề Hà Nội ghi đúng tính chất tham khảo nội bộ.

10 tiêu chí tự kiểm

10 điều phải nhớ

  1. Mẫu luôn khác 0.
  2. Chuẩn hóa mẫu dương.
  3. Rút gọn bằng cùng một ước.
  4. Quy đồng bằng BCNN khi thuận lợi.
  5. Giữ dấu âm rõ ràng.
  6. Trừ là cộng số đối.
  7. Chia là nhân nghịch đảo số chia.
  8. Biết toàn bộ thì tìm phần bằng nhân.
  9. Biết phần thì tìm toàn bộ bằng chia.
  10. Thay ngược để kiểm tra.

10 lỗi phải tránh

  1. Cho mẫu bằng 0
  2. Để mẫu âm lẫn lộn
  3. Chỉ biến đổi tử
  4. Rút gọn bằng hai số khác nhau
  5. Cộng hai mẫu
  6. Quy đồng nhưng đổi sai tử
  7. So mẫu để kết luận
  8. Bỏ dấu âm
  9. Đảo số bị chia
  10. Chia cho 0