Vì sao miếng dán dạ quang vẫn sáng một lúc sau khi tắt đèn?
Vật lý 12 · Khám phá mở rộng
Miếng dán dạ quang đã nhận năng lượng từ ánh sáng trước đó và giải phóng một phần năng lượng ấy chậm dưới dạng ánh sáng. Tắt đèn làm nguồn kích thích biến mất, nhưng không buộc năng lượng đã lưu trong vật liệu mất ngay lập tức.
Bóng tối không phải nhiên liệu
Khi được chiếu phù hợp, vật liệu có thể hấp thụ năng lượng và đưa hệ điện tử tới những trạng thái khác. Với vật liệu phát quang kéo dài, việc trở về trạng thái năng lượng thấp không diễn ra hết ngay sau khi ngừng chiếu. Những quá trình lưu giữ và giải phóng năng lượng cho phép vật tiếp tục phát sáng.
Không cần hình dung miếng dán đang chứa nhiều tia sáng chạy vòng như nước trong chai. Phần được lưu là năng lượng trong các trạng thái của vật liệu; các photon nhìn thấy được phát ra khi năng lượng được giải phóng.
Vì sao sáng giảm dần?
Miếng sao trên trần thường dễ thấy ngay sau khi đèn phòng tắt, rồi yếu dần. Khi không còn được bổ sung năng lượng, phần có thể phát lại giảm theo thời gian. Độ sáng và thời gian kéo dài còn phụ thuộc vật liệu và cách kích thích trước đó, không có một thời lượng đúng cho mọi miếng dán.
Vật cũng có thể phát sáng khi phòng còn sáng, nhưng ánh sáng nền khiến phần đóng góp ấy khó nhận ra. Vì vậy việc nhìn thấy rõ hơn trong tối không có nghĩa bóng tối bật một nguồn năng lượng mới.
Những thứ cùng sáng trong tối chưa chắc cùng cơ chế
Gương phản xạ cần ánh sáng đang chiếu tới. Áo có chất tăng trắng thường cho huỳnh quang dưới nguồn kích thích thích hợp. Que phát sáng hóa học nhận năng lượng từ phản ứng. Miếng dán được nạp bằng ánh sáng là một trường hợp khác.
Cũng không thể kết luận một vật có phóng xạ chỉ vì nó sáng trong tối. Muốn xác định nguồn năng lượng phải biết vật liệu và cấu tạo, không chỉ nhìn hiệu ứng bên ngoài.
Ghi nhớ: Hỏi năng lượng đến từ đâu, được lưu theo cách nào và thoát ra trong bao lâu. Ba câu hỏi ấy giúp phân biệt những hiện tượng đều được gọi chung là dạ quang.
Đọc thêm
- Vì sao một số áo trắng sáng xanh dưới đèn tử ngoại?
- Vì sao đèn huỳnh quang cần lớp bột phủ bên trong?