Đèn pin và màn cùng di chuyển có chắc bóng vật lớn lên không?
Trả lời trọng tâm
Với nguồn nhỏ, kích thước bóng phụ thuộc tỉ lệ khoảng cách nguồn–màn với nguồn–vật, không chỉ việc màn đi xa. Khi cả nguồn và màn chuyển động, hai khoảng cách có thể cùng thay đổi; cần vẽ lại hình hoặc so tỉ lệ, không áp một mẹo cho mọi tình huống.
Tình huống và cách phân tích
Một vật cao 4 cm cách nguồn 20 cm, màn cách nguồn 60 cm cho bóng cao 12 cm trong mô hình hình học. Nếu chuyển bố trí để nguồn–vật là 30 cm và nguồn–màn là 60 cm, bóng còn 8 cm. Cùng khoảng nguồn–màn không đồng nghĩa cùng bóng.
Cách kiểm tra có ý nghĩa
Vẽ hai cặp tam giác có chung đỉnh tại nguồn, ghi đúng khoảng cách từ cùng mốc. Dùng bìa và LED yếu để kiểm tra gần đúng, không dùng laser.
Ứng dụng và điều rút ra
Bóng trên sân khấu hoặc mô hình có thể được điều chỉnh bằng nhiều vị trí tương đối. Muốn dự đoán phải nói vật nào đứng yên và vật nào thay đổi.
Điều dễ nhầm và giới hạn
Giả sử nguồn đủ nhỏ, vật và màn song song, cùng một phía nguồn; bỏ qua rìa mềm. Không dùng tỉ lệ này cho nguồn lớn mà không xét vùng nửa tối.
Đọc hình
Hai sơ đồ nguồn–vật–màn có vật cao 4 cm; khoảng cách 20/60 cm tạo bóng 12 cm và 30/60 cm tạo bóng 8 cm. Hình là mô hình minh họa; màu và kích thước không thay cho số đo thực tế.