Harmonica tạo âm khi hút và thổi bằng những lá kim loại ra sao?
Khoa học tự nhiên 7 – phần Vật lý • Khám phá mở rộng
Harmonica dùng những lá kim loại đàn hồi được dòng khí làm dao động, từ đó điều biến luồng khí và tạo âm. Với cặp lá trong một lỗ của harmonica diatonic điển hình, hút và thổi kích thích những đáp ứng khác nhau, nên có thể tạo các nốt khác nhau. [1]
Lá rung điều khiển dòng khí
Một lá được giữ ở một đầu, còn phần tự do chuyển động gần khe. Dòng khí và chuyển động lá tác động qua lại: chênh lệch áp suất làm lá lệch, độ mở khe đổi dòng, lực đàn hồi đưa lá đáp ứng trở lại.
Trong điều kiện phù hợp, dòng khí cung cấp năng lượng để dao động tiếp tục. Tiếng không đơn thuần là âm ma sát của hơi thở trên một lỗ cố định. [1]
Cùng một lỗ có thể có hai cách phát âm
Cặp lá được bố trí để một chiều dòng thuận cho chế độ thổi thông thường, chiều ngược thuận cho chế độ hút. Khi đổi chiều, không phải lá vừa tự biến thành một vật có kích thước mới: điều kiện khí động của hệ thay đổi.
Nghiên cứu trực tiếp chuyển động lá cho thấy chúng còn tương tác với đường khí và khoang miệng người chơi. Một số kỹ thuật làm cả hai lá tham gia theo những cách khác chế độ thông thường. [1]
Không thể đọc cao độ chỉ từ lực thổi
Kích thước, độ cứng và khối lượng lá liên quan tần số riêng, nhưng tần số phát thật còn phụ thuộc ghép với dòng và hệ cộng hưởng. Tăng lực thổi không đồng nghĩa tăng cao độ theo một quy tắc đơn giản.
Nói “mỗi nốt luôn do đúng một lá hoàn toàn độc lập” cũng bỏ mất các chế độ ghép mà nghiên cứu quan sát được. Cấu hình harmonica khác có thể dùng những cơ cấu khác.
Điều đáng nhớ là nguồn khí không cần dao động theo từng nhịp của nốt để duy trì một bộ phận đang dao động. Chuyển động đàn hồi và phản hồi từ luồng khí tổ chức năng lượng thành âm nhạc.
Kết nối với bài học
Đọc thêm: Vật dao động tạo ra âm thế nào.
Chương trình Khoa học tự nhiên 7 – phần Vật lý · Trợ lý AI Ước Mơ Lớn.