La bàn bị nghiêng có thể chỉ sai dù không có nam châm nào ở gần không?
Trả lời trọng tâm
La bàn học tập loại kim quay tự do thường cần đặt nằm ngang. Khi vỏ nghiêng, kim có thể cọ vào mặt kính hoặc đáy, khiến ma sát cản quay. Từ trường Trái Đất còn có thành phần thẳng đứng nên kim có xu hướng chúi; cấu tạo cân bằng của kim giúp sử dụng ở điều kiện thiết kế, không bảo đảm làm việc ở mọi góc nghiêng.
Tình huống và cách phân tích
Đặt la bàn trên bàn gỗ phẳng, chờ kim ổn định rồi xoay nhẹ vỏ. Đầu Bắc của kim thường trở lại cùng hướng. Nghiêng vỏ một ít rồi lặp lại: nếu kim mắc vào đáy, hướng có thể không lặp lại. Đặt phẳng lại để kiểm tra trước khi kết luận thiết bị sai.
Cách kiểm tra có ý nghĩa
Thử nhẹ, không lắc mạnh hoặc dùng nam châm để kéo kim. Giữ xa khung bàn sắt và điện thoại, bởi chúng tạo thêm nguyên nhân sai khác cần tách riêng.
Ứng dụng và điều rút ra
Khi đọc hướng ngoài trời, trước tiên đặt la bàn đúng tư thế và đợi ổn định. Một hướng nhìn có vẻ rõ trên mặt số vẫn có thể không đáng tin nếu kim đang bị kẹt.
Điều dễ nhầm và giới hạn
Không phải mọi la bàn đều giống nhau: loại có hệ cân bằng hoặc dùng cảm biến điện tử hoạt động khác. Bài này chỉ xét la bàn kim cơ học thông thường.
Đọc hình
Mặt cắt la bàn nằm ngang có kim quay trên trụ; la bàn nghiêng bên cạnh có đầu kim chạm đáy, mũi tên chỉ vị trí ma sát. Hình là mô hình minh họa; màu và kích thước không thay cho số đo thực tế.