Một đồ thị dùng mét và đồ thị dùng kilômét có so độ dốc bằng mắt được không?
Trả lời trọng tâm
Chỉ so độ nghiêng hình vẽ khi các đồ thị dùng cùng tỉ lệ trục và cùng đơn vị. Một đoạn nhìn dốc hơn có thể chỉ vì trục quãng đường bị kéo giãn. Tốc độ phải tính từ chênh lệch quãng đường chia chênh lệch thời gian với đơn vị thống nhất.
Tình huống và cách phân tích
Hai đồ thị đều mô tả đi 100 m trong 20 s. Đồ thị A ghi 100 m ở cao 200 pixel, đồ thị B ghi 0,1 km ở cao 100 pixel. Chúng biểu diễn cùng tốc độ 5 m/s; độ nghiêng trên trang giấy khác nhau không chứng minh chuyển động khác.
Cách kiểm tra có ý nghĩa
Đọc tọa độ đầu và cuối, đổi 0,1 km thành 100 m rồi tính. Có thể vẽ lại trên cùng hệ trục để kiểm chứng nhận xét bằng mắt.
Ứng dụng và điều rút ra
Biểu đồ trong sách và trên điện thoại có thể tự co giãn trục. Đọc nhãn và tỉ lệ phải đi trước việc so hai đường.
Điều dễ nhầm và giới hạn
Pixel chỉ mô tả cách vẽ trong ví dụ, không phải đơn vị vật lí. Kiểm tra cả trục thời gian, không chỉ trục đứng.
Đọc hình
Hai đồ thị với thang quãng đường m và km khác nhau, cùng điểm cuối 20 giây–100 mét và 20 giây–0,1 kilômét. Hình là mô hình minh họa; màu và kích thước không thay cho số đo thực tế.