Vì sao bóng trên tường có thể di chuyển nhanh hơn người đang đi trước đèn?
Trả lời trọng tâm
Vị trí bóng do đường từ nguồn qua người tới mặt nhận quyết định. Khi người chuyển ngang gần đèn, phần kéo dài của đường bị chắn trên tường xa có thể dịch nhiều hơn. Bóng là vùng chiếu, không phải một vật phải đi cùng đúng tốc độ với người.
Tình huống và cách phân tích
Trong mô hình nguồn điểm, mặt chắn ở giữa đèn và tường, với khoảng đèn–tường gấp ba khoảng đèn–mặt chắn. Dịch một điểm chắn ngang 10 cm có thể dịch điểm bóng tương ứng 30 cm nếu giữ hai khoảng ấy.
Cách kiểm tra có ý nghĩa
Dùng LED, bìa nhỏ và màn, chỉ dịch ngang bìa ở cùng độ sâu. Đánh dấu hai vị trí; không chạy gần đường xe hoặc đèn nóng để đuổi bóng thật.
Ứng dụng và điều rút ra
Cần phân biệt chuyển động của vật với chuyển động của một vệt quan sát. Không dùng tốc độ bóng như dữ liệu trực tiếp của người khi chưa biết hình học chiếu.
Điều dễ nhầm và giới hạn
Ví dụ dùng mô hình và giữ khoảng cách; nguồn rộng làm rìa bóng mềm. Không áp tỉ lệ ba cho mọi bố trí hoặc suy thêm về giới hạn tốc độ ánh sáng.
Đọc hình
Đèn điểm, hai vị trí điểm chắn cách 10 cm trên một mặt, hai vị trí bóng trên màn cách 30 cm; hai mặt cách đèn theo tỉ lệ 1:3. Hình là mô hình minh họa; màu và kích thước không thay cho số đo thực tế.