Vì sao kéo vĩ liên tục lại làm dây violin rung qua lại?
Khoa học tự nhiên 7 – phần Vật lý · Khám phá mở rộng
Dây không trượt đều trên vĩ. Nó luân phiên bám theo vĩ rồi trượt ngược tương đối, tạo một chu trình rung được người chơi liên tục cấp năng lượng. Vĩ có thể đi về một phía trong khi dây đã rung qua lại rất nhiều lần.
Kéo theo rồi nhả ra
Trong một giai đoạn, ma sát giúp vùng dây tiếp xúc đi cùng vĩ. Dây bị lệch và lực căng tham gia kéo nó trở lại. Khi điều kiện thay đổi đủ, dây rời trạng thái bám, trượt tương đối qua vĩ. Chuyển động và sóng trên dây có thể đưa vùng tiếp xúc trở lại điều kiện bám để chu trình lặp.
Đó là cách một chuyển động tay khá chậm tạo dao động nhanh. Nhựa thông và điều kiện tiếp xúc góp phần làm việc bám–trượt phù hợp, chứ không phải âm hình thành chỉ vì người chơi chà càng mạnh càng tốt.
Một lần đưa vĩ chứa nhiều lần rung
Khi nghe một nốt ngân, tần số liên quan dao động của hệ dây. Nhịp đổi chiều tay chậm hơn nhiều và có thể làm thay đổi cách bắt đầu hay kết thúc âm. Vì thế đếm số lần kéo vĩ không cho tần số nốt.
So với gảy một dây rồi để nó tắt dần, kéo vĩ có thể tiếp tục đưa năng lượng vào. Người chơi điều chỉnh tốc độ, vị trí tiếp xúc và lực để duy trì âm mong muốn.
Vì sao không chỉ cần một dây căng?
Dây trao đổi rung với ngựa và thân đàn, giúp phát âm ra không khí. Nguồn năng lượng vẫn đến từ tay; thân đàn không tự tạo thêm năng lượng dù âm nghe đầy hơn. Nếu điều kiện kéo không phù hợp, chuyển động có thể mất tính đều và tạo tiếng khó nghe.
Ghi nhớ: Tay cấp năng lượng; bám–trượt tổ chức dao động; dây và thân đàn cùng quyết định âm nghe được. Nhịp tay và nhịp rung là hai việc khác nhau.
Đọc thêm
- Vì sao các phím bấm trên cần guitar càng lên cao càng gần nhau?
- Vì sao mặt trống có thể tạo âm khác dây đàn dù cùng rung?