Vì sao nấm và vi khuẩn góp phần tái chế carbon trong tự nhiên?
Khám phá mở rộng · Lớp 6–11 · Liên hệ hiện tượng với kiến thức đã học
Nhiều nấm và vi khuẩn phân giải chất hữu cơ bằng enzyme, hấp thu các phân tử nhỏ rồi dùng chúng để sống và xây tế bào. Một phần carbon trở lại môi trường dưới dạng carbon dioxide; phần khác còn trong sinh khối hoặc vật chất hữu cơ của đất.
Lá rụng không tự chui vào tế bào vi sinh
Những polymer lớn như cellulose không dễ đi nguyên vẹn qua màng tế bào. Sinh vật phân giải có thể tiết enzyme ra ngoài, cắt các mạch thành những phần nhỏ hơn. Sau khi hấp thu, chúng tiếp tục chuyển hóa các chất qua nhiều bước.
Không phải một loài làm được tất cả. Cấu trúc vật liệu, loại enzyme, độ ẩm, nhiệt độ và oxygen ảnh hưởng tốc độ. Một lá khô và một mẩu gỗ có thể chứa carbon nhưng phân hủy rất khác nhau.
Carbon được tái chế, năng lượng thì truyền qua hệ
Khi hô hấp hiếu khí diễn ra, chất hữu cơ bị oxy hóa và có thể tạo CO2. Nhưng không phải toàn bộ carbon lập tức biến thành khí: vi sinh vật giữ lại một phần để tạo cơ thể, và một phần vật liệu có thể tồn tại lâu trong đất.
Vì vậy, từ tái chế không có nghĩa carbon hay năng lượng được tạo thêm từ hư không. Khi quan sát lá mục dần, ta đang thấy sự phối hợp của sinh vật, enzyme và điều kiện môi trường.
Ghi nhớ: Phân hủy gồm cắt phân tử, hấp thu và chuyển hóa; vòng carbon không đồng nghĩa mọi vật hữu cơ biến mất ngay thành CO2.