Khớp các đăng truyền chuyển động giữa hai trục lệch hướng như thế nào?
Khám phá mở rộng – Vật lý/KHTN 10
Khớp các đăng cho phép truyền chuyển động quay qua một chỗ nối có góc nhờ những trục quay bên trong khớp. Hai trục không cần cùng nằm trên một đường thẳng, nhưng vẫn phải tuân theo giới hạn hình học và tải của cơ cấu.
Chỗ nối có thể đổi góc mà vẫn truyền lực
Trong dạng khớp đơn quen thuộc, hai càng gắn với hai trục nối qua một bộ phận trung gian có các trục quay vuông góc. Khi càng đầu vào quay, nó truyền lực qua bộ phận này sang càng đầu ra. Những chỗ quay cho phép hai càng đổi hướng tương đối mà không phải uốn cong một trục thép liền.
Có thể hình dung nhu cầu của một bộ truyền mà đầu vào và đầu ra không thẳng hàng. Một thanh nối cứng, không có khớp, khó thực hiện nhiệm vụ đó. Khớp đưa thêm khả năng chuyển hướng vào đường truyền mômen.
Truyền được quay chưa có nghĩa luôn đồng tốc
Một khớp các đăng đơn đặt lệch góc có quan hệ chuyển động khiến tốc độ tức thời của đầu ra thay đổi trong một vòng, dù đầu vào quay đều. Đầu ra vẫn hoàn thành vòng quay tương ứng, nhưng không nhất thiết đi qua mọi vị trí nhanh như nhau.
Bởi vậy, từ “nối được hai trục lệch hướng” không suy ra “giữ tốc độ tức thời bằng nhau”. Khớp đồng tốc là một yêu cầu khác, cần cấu trúc thích hợp. Không nên gọi mọi khớp truyền động có thể bẻ góc là cùng một loại.
Giới hạn của một chỗ nối linh hoạt
Góc làm việc lớn hơn không luôn tốt hơn. Góc, tốc độ quay và mômen cùng ảnh hưởng tải trên các bộ phận khớp. Khả năng chuyển động linh hoạt không loại bỏ ma sát, mòn hoặc ứng suất.
Ghi nhớ bằng hai câu hỏi: khớp có cho phép đổi hướng không; nó có giữ đều tốc độ tức thời không? Tách hai câu hỏi ấy giúp hiểu vì sao một cơ cấu nối rất đơn giản vẫn cần được lựa chọn theo nhiệm vụ cụ thể.