Khám phá Vật lý lớp 10

Ánh sáng có thể đẩy tàu vũ trụ dù photon không có khối lượng nghỉ. Khám phá động lượng, cách đổi hướng buồm và giới hạn của lực đẩy nhỏ.

Sao băng nóng sáng không được giải thích đầy đủ bằng chà xát hai vật. Khám phá khí bị nén, sốc nhiệt và sự khác nhau giữa sao băng với thiên thạch.

Tiếng nổ siêu âm là tín hiệu áp suất khi sóng xung kích đi qua người nghe. Hiểu vì sao máy bay bay đều vẫn tạo tiếng nổ và không chỉ nổ lúc vượt Mach 1.

Vết lõm trên bóng golf điều chỉnh dòng khí sát bề mặt để giảm lực cản trong miền tốc độ phù hợp. Hiểu vì sao nhám không phải lúc nào cũng cản nhiều hơn.

Quả bóng xoáy làm dòng khí quanh nó mất đối xứng và tạo lực ngang: hiệu ứng Magnus. Hiểu cú sút cong cùng giới hạn của mô hình quỹ đạo đơn giản.

Tacoma Narrows sập năm 1940 là bài học về flutter khí đàn hồi. Phân biệt phản hồi gió–chuyển động của cầu với cộng hưởng cưỡng bức đơn giản.

Cavendish dùng lực hút yếu giữa các quả cầu và cân xoắn để suy mật độ Trái Đất năm 1798. Vì sao “cân thế giới” không cần đặt hành tinh lên bàn cân?

Bánh đà phản ứng giúp tàu vũ trụ đổi hướng nhờ trao đổi động lượng góc bên trong. Hiểu vì sao không phun khí trong thao tác ấy vẫn có giới hạn vận hành.

Máy hút bụi cyclone làm dòng khí xoáy để tách hạt bụi theo quán tính. Hiểu vai trò của kích thước hạt, năng lượng quạt và các bộ lọc bổ sung.

Con quay MEMS trong điện thoại dùng một cấu trúc đang rung để đo tốc độ xoay. Khám phá tác dụng Coriolis và vì sao góc suy ra có thể bị trôi.

Tách tầng giúp tên lửa không tiếp tục mang bồn và động cơ đã hết vai trò. Hiểu khối lượng cấu trúc, lực đẩy và vì sao thêm tầng vẫn có đánh đổi.

AFM quét đầu dò nhỏ và đọc đáp ứng của một thanh đàn hồi để đo bề mặt. Vì sao bản đồ này khác ảnh camera và cần biết cả hình dạng đầu kim?

Một vệ tinh xa Mặt Trời vẫn có thể có nguồn nhiệt bên trong do biến dạng thủy triều. Theo ví dụ Europa để hiểu vì sao mặt băng lạnh chưa kể hết bên dưới.

Vòng khói là một cấu trúc chuyển động của không khí. Khám phá cách dòng cuộn thành vòng xoáy, tự lan truyền rồi biến dạng và tan đi.

Frisbee bay nhờ lực khí động, còn xoay giúp giữ hướng mặt đĩa. Phân biệt lực nâng với ổn định quay và hiểu vì sao xoay không thay cho chuyển động.

Hai bánh tàu cùng trục quay cùng nhịp mà vẫn vào cua được. Mặt lăn có biên dạng thay đổi bán kính hiệu dụng giúp bánh ngoài đi xa hơn bánh trong.

Khi quay đều quanh trục đứng, mặt chất lỏng có thể thành paraboloid. Một chất lỏng phản xạ tốt dùng làm gương ra sao, và vì sao khó nghiêng kính để ngắm?

Đối xứng của quy luật, không chỉ hình đối xứng, có thể dẫn đến định luật bảo toàn. Khám phá ý nghĩa định lý Noether và các điều kiện cần giữ.

Một vật rắn quay tự do có thể lật vì trục quay với moment quán tính trung gian không ổn định. Vì sao hiện tượng ấy vẫn tuân theo bảo toàn động lượng góc?

Con quay nghiêng vẫn chịu trọng lực. Moment lực có thể đổi hướng động lượng góc, tạo chuyển động tiến động thay vì làm trục đổ ngay như vật đứng yên.

Hình thoi sáng trong luồng phụt siêu âm là dấu vết những vùng nén và giãn khi áp suất khí điều chỉnh với môi trường. Chúng nói gì và không nói gì về động cơ?

L1 là một cân bằng trong hệ quay cùng Trái Đất quanh Mặt Trời nhưng không ổn định. Vì sao vệ tinh gần đó vẫn chịu hấp dẫn và phải giữ quỹ đạo bằng điều chỉnh?

Wankel dùng rôto gần tam giác chuyển động trong vỏ cong để tạo các buồng khí đổi thể tích. Áp suất tác dụng lên mặt rôto tạo moment qua trục lệch tâm như thế nào?

Chiều xoáy bồn rửa không phải phép thử bán cầu đáng tin cậy. Hiểu ảnh hưởng của chuyển động ban đầu, thiết kế bồn và quy mô của hiệu ứng Coriolis.

Vật liệu auxetic có thể nở ngang khi bị kéo dài. Khám phá vai trò của cấu trúc bên trong và vì sao đây không phải sự giãn nở do nhiệt.

Một vòm đàn hồi có thể tích năng lượng rồi bật nhanh qua ngưỡng mất ổn định. Hiểu trạng thái cân bằng, snap-through và giới hạn của tính lưỡng ổn.

Giới hạn Betz không chỉ do ma sát hay máy phát kém. Hiểu vì sao tua bin dòng mở cần để khí tiếp tục đi qua và vì sao phải chọn đúng diện tích tham chiếu.

Số Reynolds so vai trò quán tính với độ nhớt trong dòng chảy. Hiểu vì sao tốc độ, kích thước và chất lỏng cùng quan trọng, không chỉ nhìn nước chảy nhanh hay chậm.

Bánh đà lưu động năng khi quay nhanh hơn và nhả năng lượng khi chậm lại. Phân biệt ổn định nhịp máy, tích năng lượng và việc tự tạo điện.

Đồng hồ cát không chảy như bình nước. Tìm hiểu vai trò của tiếp xúc giữa hạt, thành bình và cửa ra, cùng những giới hạn của dòng cát khá đều.