Ly hợp ly tâm tự nối truyền động khi động cơ quay nhanh lên ra sao?
Khám phá mở rộng – Vật lý 10
Ly hợp ly tâm dùng chuyển động của các guốc quay để tạo tiếp xúc ma sát với một tang trống khi tốc độ đầu vào đủ cao. Nhờ vậy động cơ có thể quay ở tốc độ thấp mà chưa truyền nhiều mômen sang tải, rồi tự nối truyền động khi tăng tốc.
Tốc độ làm thay đổi vị trí guốc
Trong một dạng thông dụng, guốc gắn với phần quay đầu vào và được lò xo giữ về phía trong. Khi tốc độ tăng, trạng thái chuyển động và lực trong cơ cấu thay đổi; guốc dịch ra ngoài cho tới khi ép vào mặt trong tang trống.
Nếu mô tả trong hệ cùng quay, ta có thể dùng lực quán tính ly tâm để diễn đạt xu hướng ra ngoài. Trong hệ quán tính, vẫn phải xét các lực thật và gia tốc của guốc; không cần thêm một lực đẩy ra bí ẩn.
Chạm trống chưa có nghĩa quay cùng tốc độ ngay
Lực ma sát tại tiếp xúc tạo mômen làm tang trống và tải tăng tốc. Trong giai đoạn hai phía còn khác tốc độ, có trượt và một phần năng lượng chuyển thành nhiệt.
Bởi vậy, một ly hợp đang gài có thể truyền lực mà chưa khóa hoàn toàn chuyển động tương đối. Nếu tải quá lớn hoặc trượt kéo dài, phát nhiệt và mài mòn trở nên quan trọng. Không thể xem trạng thái gài là một công tắc lý tưởng không tổn hao.
Khác điều tốc và bộ bảo vệ quá tải
Một bộ điều tốc quả văng điều chỉnh đầu vào năng lượng để kiểm soát tốc độ. Ly hợp đang xét thay đổi sự nối giữa động cơ và tải. Bộ giới hạn mômen lại được thiết kế phản ứng với mức mômen truyền. Chúng có thể cùng xuất hiện trong một máy nhưng làm những việc khác nhau.
Khi tốc độ giảm đủ, lò xo có thể kéo guốc rời tiếp xúc theo thiết kế. Ngưỡng gài, khả năng truyền mômen và cách nhả phụ thuộc cấu tạo thực.
Hiểu lầm: ly hợp ly tâm luôn giữ đầu ra ở đúng một tốc độ. Nó nối truyền động theo tốc độ, không tự bảo đảm điều tốc chính xác.
Ghi nhớ: quay nhanh làm guốc gài; ma sát truyền mômen; trượt sinh nhiệt.
Đọc thêm
- Bộ điều tốc quả văng tự giảm tốc máy khi quay quá nhanh bằng cách nào?
- Bộ giới hạn mômen bảo vệ máy khi bị kẹt bằng cách nào?