Vì sao vật liệu dẻo có thể cong nhiều trước khi gãy còn vật liệu giòn gãy khá đột ngột?
Vật lý 10 · Khám phá mở rộng
Dẻo và giòn mô tả cách vật liệu đáp ứng trước khi phá hủy. Một vật có thể có biến dạng không hồi rõ trước gãy; vật khác có thể gãy với rất ít biến dạng dẻo ở điều kiện đang xét. Đây không chỉ là so sánh vật nào khó ấn lõm hơn.
Biến dạng không hồi khác đàn hồi
Trong miền đàn hồi, bỏ tải có thể làm vật trở lại gần trạng thái cũ. Khi có biến dạng dẻo, một phần thay đổi còn lại dù tải đã được bỏ. Vật liệu có thể trải qua cả hai miền trước khi hỏng.
Do đó câu “dẻo vì uốn rồi bật lại” chưa chính xác: bật lại chủ yếu nói đàn hồi. Một đoạn kim loại giữ hình cong sau khi tải được bỏ gợi một quá trình khác với chiếc lò xo hồi lại.
Gãy có thể liên quan khuyết tật nhỏ
Vết nứt hoặc vùng không đồng nhất làm tác dụng tập trung khác nhau trong vật. Khi điều kiện đủ để nứt phát triển, sự phá hủy có thể diễn ra nhanh. Nhìn bề ngoài cứng và nguyên không đảm bảo bên trong không có điểm yếu.
Trong một số vật liệu và trạng thái, biến dạng dẻo quanh vùng chịu tải góp phần làm quá trình trước gãy khác đi. Không nên mô tả mọi vật chỉ bằng một mức lực duy nhất không xét hình dạng hay khuyết tật.
Nhãn không phải quy luật tuyệt đối
Nhiệt độ, tốc độ tác động, hình học và trạng thái ứng suất có thể làm hành vi thay đổi. Không phải mọi kim loại luôn dẻo, hoặc mọi vật cứng đều giòn. Độ cứng, độ cứng vững, độ bền và khả năng chịu phá hủy là những câu hỏi khác nhau.
Bài không đề nghị tự bẻ một kết cấu cần an toàn để phân loại. Quan sát và đánh giá kỹ thuật phải dùng điều kiện thử phù hợp.
Ghi nhớ: Hỏi vật biến dạng thế nào trước khi gãy, không chỉ hỏi nó cứng đến đâu. Điều kiện phép thử thuộc một phần của câu trả lời.
Đọc thêm
- Vì sao kính cường lực nhiệt vỡ thành nhiều mảnh nhỏ?
- Vì sao kính chắn gió ô tô có thể nứt mà nhiều mảnh vẫn được giữ lại?