Kính hiển vi tấm sáng chọn lớp quan sát ngay từ phía chiếu ra sao?
Khám phá mở rộng – Vật lý 11
Kính hiển vi tấm sáng tạo một vùng chiếu mỏng để chỉ kích thích huỳnh quang chủ yếu trong lớp đang cần quan sát. Ở cấu hình cơ bản, hệ thu nhìn lớp ấy theo hướng gần vuông góc với trục chiếu, thay vì chiếu sáng toàn bộ mẫu rồi mới cố loại mọi tín hiệu thừa.
Một mặt phẳng được làm nổi lên
Hệ quang tạo chùm dạng tấm hoặc quét chùm để tạo vùng kích thích tương đương. Những chất phát huỳnh quang trong vùng ấy hấp thụ ánh sáng thích hợp rồi phát tín hiệu để camera ghi.
“Tấm” không có nghĩa một mặt phẳng mỏng bằng không. Nó có bề dày, chiều dài hữu ích và cấu trúc cường độ. Hình dạng thật ảnh hưởng lớp được ghi rõ tới đâu.
Chọn lớp từ đầu khác lọc lớp ở cuối
Confocal thường dùng một lỗ nhỏ trên đường thu để hạn chế ánh sáng lệch tiêu điểm. Tấm sáng lại giảm kích thích những vùng không cần trước khi tín hiệu được tạo ra.
Di chuyển tương đối mẫu và mặt phẳng chiếu cho phép ghi nhiều lớp, rồi dựng một tập dữ liệu ba chiều. Đó là phép lấy mẫu quang học, không cần cắt mẫu thành từng lát vật chất tương ứng.
Chiếu ít vùng hơn có lợi nhưng chưa đủ
Hạn chế ánh sáng tới các vùng ngoài lớp có thể giảm phơi sáng không cần thiết, hữu ích khi theo dõi mẫu sống. Nhưng vẫn phải xét cường độ, thời gian chiếu và độ nhạy của mẫu; không thể bảo đảm hoàn toàn không có quang độc hay phai màu.
Vật cản trong mẫu có thể tạo bóng trên đường tấm sáng. Tán xạ và hấp thụ làm thay đổi vùng kích thích, nên không phải mọi mô dày đều tự trở nên quan sát được. Cách gá mẫu và đường tiếp cận quang học cũng là điều kiện thực tế.
Hiểu lầm: mọi ảnh ba chiều từ kính hiển vi đều dùng cùng một cách chọn lớp. Có phương pháp chọn bằng chiếu, bằng thu hoặc bằng thông tin giao thoa.
Ghi nhớ: tạo tấm kích thích mỏng, nhìn mặt phẳng ấy, dịch qua các lớp; chất lượng ảnh phụ thuộc cả ánh sáng tới lẫn tín hiệu thu.
Đọc thêm
- Kính hiển vi confocal loại bớt ánh sáng ngoài lớp cần nhìn bằng cách nào?
- OCT tạo lát cắt bằng ánh sáng mà không dùng dao cắt mẫu ra sao?