Tỉ số hạt con/hạt mẹ: phải cộng lại mới tìm phần còn

Vật lý 12 · Ôn tập kiến thức THPT

Nếu ban đầu chỉ có hạt mẹ và mỗi phân rã tạo một hạt con bền được giữ lại, N₀=N_mẹ+N_con. Tỉ số N_con/N_mẹ không phải tỉ lệ hạt mẹ còn so với ban đầu.

Cho sau thời gian t, N_con/N_mẹ=3. Số hạt con gấp3 số hạt mẹ, nên tổng ban đầu bằng4N_mẹ. Phần mẹ còn N_mẹ/N₀=1/4=2⁻². Nếu chu kì bán rã6h, t=12h.

Không đặt N_mẹ/N₀=1/3 chỉ vì thấy số3 trong dữ kiện. Phần đã phân rã là3/4, phần còn1/4; hai phần cộng1, một kiểm đếm đơn giản.

Tự luyện: nếu N_con/N_mẹ=7, phần mẹ còn1/8, đã trải qua3 chu kì; với T=6h, t=18h. Tỉ số mẹ/con lúc này1/7, vẫn không phải1/8. Cần biết mẫu số đang là loại hạt nào trước khi dùng logarit.

Nếu có hạt con từ đầu, công thức tổng N₀=N_mẹ+N_con không còn đúng cho riêng lượng mẹ ban đầu. Ví dụ hiện tại có N_mẹ=10,N_con=30 nhưng hạt con ban đầu đã10; mẹ phân rã chỉ20, mẹ ban đầu30. Phần mẹ còn10/30=1/3, không1/4, nên thời gian suy khác.

Nếu hạt con cũng phóng xạ, thoát khỏi mẫu hoặc một quá trình tạo nhiều hạt sản phẩm, phải mô tả lại cách đếm; không dùng công thức của một cặp mẹ-con bền cho mọi chuỗi. Các số N có thể là số hạt trung bình của quần thể lớn; phép suy thời gian gắn với giả thiết hệ kín và dữ kiện ban đầu. Bài giúp nhận ra dữ liệu tỉ số tự nó chưa đủ khi lịch sử mẫu không được kiểm chứng, không khẳng định tuổi một mẫu thực tế chỉ từ một tỉ lệ.

Đọc tiếp: Chu kì bán rã · Hoạt độ.