Vì sao máy thu đổi tần chuyển sóng vô tuyến về một trung tần?
Khám phá mở rộng – Vật lý 12
Máy thu đổi tần đưa tín hiệu từ tần số vô tuyến về một miền trung tần để việc lọc và khuếch đại được thực hiện trong một khối thiết kế thuận tiện. Thông tin của đài vẫn được giữ trong quá trình chuyển đổi thích hợp, rồi mới được giải điều chế để tạo tín hiệu âm thanh.
Không bắt mọi khối chạy theo từng đài
Khi xoay núm chọn đài, máy thu cần phân biệt một tín hiệu giữa nhiều tín hiệu cùng tới anten. Nếu mọi tầng lọc và khuếch đại đều phải thay đổi theo tần số đài, việc tổ chức mạch có thể phức tạp.
Trong kiến trúc superheterodyne điển hình, dao động nội được điều chỉnh cùng lựa chọn đài. Bộ trộn tạo ra các thành phần tần số mới, trong đó có tổng và hiệu giữa tần số tín hiệu vào và dao động nội. Bộ lọc chọn miền cần dùng làm trung tần.
Đổi vị trí của tín hiệu trên trục tần số
Hãy hình dung chuyển một bản nhạc sang vị trí thuận tiện trên bàn đọc nhưng vẫn giữ các dấu hiệu cần diễn giải. Phép ví von nhấn mạnh mục tiêu giữ thông tin, chứ không nói máy thu dùng cách di chuyển cơ học.
Ở mạch thật, quá trình trộn thích hợp dịch phổ tín hiệu. Chỉ cộng hai dao động bằng một mạch tuyến tính không tự tạo ra thành phần hiệu như mong muốn: cần cơ chế trộn có tính phi tuyến hoặc nhân tín hiệu.
Trung tần chưa phải tiếng nói
Tín hiệu ở trung tần vẫn mang cách điều chế của tín hiệu nhận. Sau những bước xử lý thích hợp, bộ giải điều chế mới rút ra thông tin âm tần; loa tiếp tục biến tín hiệu điện thành âm trong không khí.
Không nên nhầm việc giảm tần số sóng mang với làm giọng người phát trở nên trầm. Đó là hai đại lượng thuộc hai vai trò khác nhau trong hệ thống truyền tin.
Kiến trúc này cũng có giới hạn: những tín hiệu không mong muốn có thể tạo cùng trung tần qua quá trình trộn, nên lọc đầu vào và chọn dao động nội vẫn quan trọng. Không phải mọi máy thu hiện đại đều dùng đúng một sơ đồ duy nhất.
Hiểu lầm: chỉ cần trung tần là máy không còn nhiễu. Nó giúp tổ chức xử lý, không xóa mọi nguồn gây nhiễu.
Ghi nhớ: chọn đài, trộn với dao động nội, lọc trung tần, rồi giải điều chế.
Đọc thêm
- Radio AM và FM gửi âm thanh bằng hai cách khác nhau thế nào?
- Vòng khóa pha PLL giữ một bộ dao động theo nhịp tham chiếu ra sao?
- Radar FMCW đổi thời gian sóng phản hồi thành chênh lệch tần số ra sao?