Hai địa điểm ở xa nhau có thể cùng lúc một nơi ngày một nơi đêm không?
Quan sát bầu trời cần phân biệt vật thật, hình biểu diễn và góc nhìn từ Trái Đất; hình trong bài không nhất thiết cùng tỉ lệ kích thước hoặc khoảng cách.
Trả lời trọng tâm
Trái Đất không được Mặt Trời chiếu trực tiếp đều lên toàn bộ bề mặt tại một thời điểm. Khi xem mô hình, các vị trí ở những phía khác nhau có thể có trạng thái nhận sáng khác nhau. Không lấy thời điểm tại một nơi để tự gán ban ngày cho mọi nơi trên Trái Đất.
Tình huống và cách phân tích
Đặt hai dấu trên những phía thích hợp của quả cầu được một đèn chiếu. Có thể thấy một dấu ở vùng sáng, dấu kia ở vùng không nhận sáng trực tiếp. Đây là mô hình minh họa, không phải phép xác định giờ chính xác của hai thành phố.
Cách tự kiểm tra
Quan sát từ vị trí an toàn và ghi thời điểm, hướng nhìn, thời tiết. Không nhìn thẳng Mặt Trời, không chĩa kính lúp hay kính thiên văn về Mặt Trời. Khi dùng mô hình, nêu rõ chi tiết nào đã được giản lược thay vì coi hình vẽ là bản sao chính xác của vũ trụ.
Khi trình bày kết quả, hãy giải thích vì sao dữ kiện trong tình huống đủ hoặc chưa đủ để kết luận. Nếu phải bổ sung giả thiết, ghi giả thiết ấy riêng; đừng biến một dự đoán thành số đo đã quan sát.
Điều dễ nhầm
Không dùng ảnh bản đồ phẳng để đoán ngay vùng ngày đêm nếu thiếu mô tả thời điểm và cách biểu diễn.
Đọc hình
Mặt Trời chiếu một nửa Trái Đất, hai điểm A và B ở vùng ngày và đêm cùng lúc. Hình chỉ minh họa tình huống và các điều kiện đang xét, không phải bản vẽ theo tỉ lệ.