Một giá trị khác hẳn các lần còn lại có được xóa ngay không?
Chọn đúng hai mốc và đúng đại lượng cần đo quan trọng không kém việc đọc con số trên thước.
Trả lời trọng tâm
Giá trị bất thường là dấu hiệu cần điều tra. Có thể do đọc nhầm vạch, ghi sai đơn vị hoặc điều kiện thí nghiệm thay đổi. Chỉ loại khi có lí do được ghi lại; nếu chưa rõ, phải báo dữ liệu và thực hiện phép đo kiểm tra thay vì âm thầm xóa.
Tình huống và cách phân tích
Các lần đo là 7,2 cm; 7,3 cm; 72 cm. Kiểm tra sổ gốc có thể cho thấy lần cuối thực ra là 72 mm. Sửa về 7,2 cm cần kèm giải thích lỗi đơn vị, không phải tùy tiện bỏ số.
Cách tự kiểm tra
Trước khi đo, mô tả đoạn cần xác định, trạng thái của vật và dụng cụ. Giữ nguyên quy ước giữa các lần đo. Sau khi đọc, ghi cả số lẫn đơn vị rồi đối chiếu với kích thước ước lượng để phát hiện điều vô lí.
Khi trình bày kết quả, hãy giải thích vì sao dữ kiện trong tình huống đủ hoặc chưa đủ để kết luận. Nếu phải bổ sung giả thiết, ghi giả thiết ấy riêng; đừng biến một dự đoán thành số đo đã quan sát.
Điều dễ nhầm
Số khác biệt cũng có thể là hiện tượng thật, không mặc định mọi ngoại lệ là sai.
Đọc hình
Thước, các số ghi khác biệt và máy ảnh gợi việc kiểm tra dữ liệu gốc. Hình chỉ minh họa tình huống và các điều kiện đang xét, không phải bản vẽ theo tỉ lệ.