Vì sao nhiệt kế bầu ướt thường chỉ thấp hơn nhiệt kế bầu khô?
Khoa học tự nhiên 6 – phần Vật lý · Khám phá mở rộng
Lớp nước trên bầu ướt bay hơi và lấy năng lượng từ vùng đầu đo, làm nó mát hơn. Khi được đo đúng điều kiện, chênh lệch giữa nhiệt kế bầu khô và bầu ướt cung cấp thông tin về không khí ẩm. Hai nhiệt kế không nhất thiết cùng chỉ một số dù đứng gần nhau.
Có thêm một đường mất năng lượng
Bầu khô được đặt để đo nhiệt độ không khí mà không bị nắng hay nước tác động trực tiếp. Bầu ướt có một lớp vải thấm nước bao quanh phần nhạy nhiệt. Ngoài trao đổi nhiệt với không khí, nước còn bay hơi, mang năng lượng đi.
Đầu đo không lạnh đi mãi. Nó tiến tới một trạng thái mà việc nhận nhiệt từ môi trường và việc mất năng lượng qua bay hơi cân bằng trong điều kiện đang đo. Số chỉ thấp hơn không có nghĩa không khí quanh hai nhiệt kế tự tách thành hai căn phòng nóng lạnh.
Không khí ẩm làm khác biệt nhỏ đi như thế nào?
Khi không khí đã chứa nhiều hơi nước so với mức bão hòa ở nhiệt độ ấy, việc bay hơi có ít khả năng làm mát hơn. Trong phép đo thích hợp, chênh nhiệt độ khô–ướt thường nhỏ hơn. Khi không khí bão hòa, hai số có thể tiến gần nhau.
Một cặp đầu đo trên trạm khí tượng vì thế dùng hai cách trao đổi năng lượng khác nhau để mô tả cùng môi trường. Đây là ví dụ đo một đại lượng qua tác dụng vật lý liên quan, thay vì luôn phải dùng một cảm biến đọc trực tiếp.
Những số khác nhau không thể đổi tên tùy ý
Nhiệt độ bầu ướt vẫn có đơn vị nhiệt độ, chẳng hạn °C. Nó không phải phần trăm độ ẩm. Để suy độ ẩm cần dùng quan hệ phù hợp với điều kiện đo; áp suất và thông khí cũng có vai trò. Điểm sương lại là nhiệt độ liên quan đến bắt đầu ngưng tụ, không đồng nhất với bầu ướt.
Vải khô, nguồn bức xạ hoặc bố trí thiếu thông khí có thể làm phép so sánh sai. Vì vậy bài giải thích nguyên lí của dụng cụ, không coi mọi nhiệt kế quấn vải là một máy đo chính xác.
Ghi nhớ: Bầu khô theo nhiệt độ không khí; bầu ướt có thêm mất năng lượng qua bay hơi. Chênh số phản ánh một quá trình trao đổi năng lượng.