Vì sao phần tối của trăng lưỡi liềm vẫn sáng mờ?
Khoa học tự nhiên 6 – phần Vật lý • Khám phá mở rộng
Phần không được Mặt Trời chiếu trực tiếp của trăng lưỡi liềm có thể sáng mờ nhờ ánh sáng từ Trái Đất phản xạ tới Mặt Trăng. Hiện tượng ấy gọi là earthshine, thường được mô tả là ánh sáng Trái Đất. Nguồn năng lượng ban đầu vẫn là Mặt Trời. [1]
Hai phần sáng, hai đường đi
Phần lưỡi liềm sáng mạnh nhận ánh sáng trực tiếp từ Mặt Trời rồi phản xạ tới mắt. Phần còn lại có thể nhận ánh sáng đã phản xạ từ Trái Đất, sau đó lại phản xạ từ Mặt Trăng tới người quan sát.
Đường đi thứ hai yếu hơn, nên ta thấy một mảng sáng mờ bên cạnh lưỡi liềm rực hơn. Chữ “phần tối” ở đây không có nghĩa hoàn toàn không có ánh sáng nào tới đó.
Khi Mặt Trăng trông như một lưỡi liềm từ Trái Đất, Trái Đất nhìn từ phía gần của Mặt Trăng có thể được chiếu sáng khá đầy. Ánh sáng phản xạ từ phần Trái Đất ấy giúp giải thích tại sao hiện tượng dễ nhận ra trong những điều kiện phù hợp. [2]
Trái Đất không chỉ phản xạ bằng biển
Mây, bề mặt và khí quyển đều tham gia phản xạ hoặc tán xạ ánh sáng. Vì thế độ sáng earthshine có thể chứa thông tin về khả năng phản xạ tổng thể của Trái Đất. NASA giới thiệu nghiên cứu dùng hiện tượng này để khảo sát suất phản chiếu. [1]
Không nên từ một tối thấy trăng sáng hơn mà kết luận ngay khí hậu thay đổi. Góc chiếu, điều kiện quan sát, khí quyển trước mắt và cách ghi ảnh còn ảnh hưởng kết quả; nghiên cứu cần dữ liệu và phương pháp phù hợp.
Không phải Mặt Trăng tự phát sáng
Earthshine không làm Mặt Trăng thành ngôi sao. Nó cũng không phải một nguyệt thực: phần tối trong trăng lưỡi liềm không được giải thích bằng bóng Trái Đất che đi.
Ví dụ đời sống gần nhất là một góc phòng không nhận nắng trực tiếp nhưng vẫn sáng nhờ ánh sáng phản xạ từ tường. Với earthshine, những bề mặt phản xạ nằm ở quy mô thiên thể.
Bài học nằm ở việc theo dấu ánh sáng qua từng chặng. “Không được chiếu trực tiếp” và “không nhận ánh sáng” là hai nhận định khác nhau.
Kết nối với bài học
Đọc thêm: Trăng khuyết có phải bóng Trái Đất che không.
Chương trình Khoa học tự nhiên 6 – phần Vật lý · Trợ lý AI Ước Mơ Lớn.
Nguồn tham khảo
Earthshine là ánh nắng phản xạ từ Trái Đất, chiếu sáng mờ phần Mặt Trăng chưa được Mặt Trời chiếu trực tiếp, rồi trở lại mắt người.