Bơm nhu động đẩy chất lỏng bằng cách bóp một ống mềm ra sao?
Khoa học tự nhiên 8 – phần Vật lý · Khám phá mở rộng
Bơm nhu động dùng con lăn hoặc guốc ép một ống mềm. Chỗ ép di chuyển đẩy phần chất lỏng về phía ra; ống hồi lại phía sau giúp chất lỏng mới đi vào. Động cơ tác động vào mặt ngoài ống, không cần một cánh quay nằm trong chất lỏng.
Chỗ bị bóp trở thành một điểm chặn đang di chuyển
Khi ống được ép kín đúng cách, chất lỏng không đi xuyên qua chỗ ép. Con lăn tiến dọc đường ống, làm thể tích ở phía trước thay đổi và đẩy chất lỏng đi. Khi con lăn rời một đoạn, thành ống đàn hồi trở về hình dạng, tạo chỗ chứa mới. Chênh lệch áp suất giữa nguồn và đoạn ống góp phần đưa chất lỏng vào.
Hình dung bóp một ống mềm từ ngoài rồi dịch chỗ bóp đi: điều quan trọng là vị trí ép thay đổi có trật tự. Bơm thực tế dùng cơ cấu liên tục để lặp lại quá trình ấy.
Vì sao cách này hữu ích khi cần tách chất lỏng khỏi máy?
Trong cơ cấu đang xét, chất lỏng tiếp xúc mặt trong ống; con lăn và phần truyền động ở ngoài. Vì thế có thể thay ống phù hợp với chất lỏng cần chuyển. Cách bố trí ấy giúp kiểm soát đường tiếp xúc, nhưng không tự làm mọi chất lỏng vô trùng: bình, ống và các đầu nối vẫn phải đáp ứng yêu cầu riêng.
Một số hệ dùng bơm này để định lượng. Lượng chuyển trong một vòng quay liên quan thể tích ống và cơ cấu ép, không chỉ tên động cơ.
Ống mềm là bộ phận làm việc
Ống phải chịu được việc ép lặp lại và hồi phục đủ nhanh. Vật liệu, độ mòn, áp suất phía ra và tốc độ quay đều có thể ảnh hưởng dòng. Do các con lăn đi qua từng lần, lưu lượng có thể có nhịp thay vì hoàn toàn phẳng.
Đừng hiểu “không có cánh trong chất lỏng” là “không có ma sát hoặc không hao năng lượng”. Làm biến dạng ống và duy trì dòng vẫn cần công từ động cơ.
Ghi nhớ: Chất lỏng đi trong ống; máy điều khiển đường đi bằng cách ép từ bên ngoài. Đàn hồi của ống và chênh áp là hai phần không thể tách khỏi lời giải thích.
Đọc thêm
- Vòi bơm xà phòng đẩy chất lỏng lên qua hai van một chiều ra sao?
- Khối lượng riêng cho biết điều gì về vật liệu