Vì sao bọt khí bám vào mẫu có thể làm khối lượng riêng đo bằng nước bị thấp?
Trả lời trọng tâm
Khi nhúng mẫu vào nước, bọt khí dính ngoài có thể cùng chiếm chỗ và làm chênh mực nước lớn hơn phần của vật rắn. Nếu vẫn lấy khối lượng mẫu khô chia cho thể tích bị đội lên ấy, kết quả khối lượng riêng sẽ thấp hơn giá trị cần tìm.
Ví dụ và phân tích
Mẫu khô 60 g có thể tích thật 20 cm³, nên D=3 g/cm³. Nếu bọt khí ngoài chiếm thêm 4 cm³ mà bị tính chung, số đo thành 24 cm³ và D tính ra chỉ 2,5 g/cm³. Khối lượng mẫu không tự giảm trong ví dụ này.
Cách kiểm tra
Đọc sơ đồ trước và sau khi bọt khí rời mẫu. Trong bộ học tập giáo viên chuẩn bị, giữ mẫu ngập hoàn toàn, tránh khí mắc ngoài, dây lớn và tiếp xúc thành. Không tự khuấy mạnh làm nước tràn rồi coi đó là cùng phép đo.
Ứng dụng
Điều này giúp phân biệt hai sai lệch trái chiều: nước bám khi cân làm khối lượng tăng, còn khí bám khi đo thể tích làm thể tích tăng. Muốn sửa phải tìm đúng công đoạn, không tùy ý bù một con số vào kết quả.
Điều kiện và giới hạn
Mẫu hút nước, hòa tan hoặc có khoang thông cần cách hiểu riêng về thể tích. Ví dụ chỉ xét mẫu không hút nước và bọt ngoài; không dùng nó để suy khối lượng riêng của mọi vật xốp hoặc độ chính xác của một dụng cụ cụ thể.
Đọc hình
Hai ống đong: mẫu có bọt ngoài làm thể tích biểu kiến 24 cm³, mẫu không bọt là 20 cm³; cùng khối lượng 60 g, kết quả 2,5 và 3 g/cm³ được tách rõ. Hình chỉ minh họa mô hình, không phải ảnh đo thực nghiệm.