Vì sao núm vặn tròn lớn có thể dễ xoay hơn núm nhỏ với cùng lực tiếp tuyến?
Trả lời trọng tâm
Khi lực đặt theo tiếp tuyến ở vành, cánh tay đòn bằng bán kính trong mô hình tròn. Bán kính lớn hơn cho tác dụng quay lớn hơn với cùng lực. Điều này không có nghĩa núm tự tạo lực tay mạnh hơn, mà thay vị trí giá lực so với trục.
Ví dụ và phân tích
Cho lực tiếp tuyến 10 N, núm bán kính 0,02 m có moment 0,2 N·m; núm bán kính 0,05 m có moment 0,5 N·m. Nếu lực hướng thẳng vào tâm thì không được dùng hai tích ấy để kết luận có cùng tác dụng quay.
Cách kiểm tra
Dùng hình, dựng trục, bán kính và tiếp tuyến. Không thử xoay các van hoặc cơ cấu đang chịu tải để so sức; có thể dùng mô hình giấy trên bàn để nhận hướng mà không cần đo lực thật.
Ứng dụng
Kích thước chỗ cầm là một cách thay hiệu quả thao tác quay. Nhưng lời giải phải nêu hướng lực và chỗ tiếp xúc; chỉ nhìn đường kính lớn chưa xác định được moment trong mọi cách nắm.
Điều kiện và giới hạn
Độ nhám, hình dạng ngón tay, lực cản và giới hạn cơ cấu đều quan trọng. Không suy núm lớn luôn tốt hơn hoặc dùng lực vượt thiết kế. Bài chỉ so một lực tiếp tuyến với hai bán kính đã cho, không tính lực siết thực tế.
Đọc hình
Hai núm tròn nhìn dọc trục có bán kính 0,02 và 0,05 m, lực 10 N đặt tiếp tuyến cùng chiều quay; nhãn moment 0,2 và 0,5 N·m, không vẽ lực hướng tâm thành lực tiếp tuyến. Hình chỉ minh họa mô hình, không phải ảnh đo thực nghiệm.