Biết
Hai đáy tròn bằng nhau
TOÁN 9HÌNH TRỤ • NÓN • CẦU • CHƯƠNG 10
Bài học biến yếu tố hình học, diện tích xung quanh–toàn phần, thể tích và mô hình vật liệu–sức chứa thành một chuỗi thao tác có thể giải thích và kiểm chứng.
“Đếm đúng mặt, chọn đúng chiều cao và giữ đúng đơn vị trước khi tính.”Mở phòng lab hình trụ – nón – cầu ↓
Đọc đúng dữ kiện và điều kiện.
Chọn định nghĩa hoặc tính chất phù hợp.
Giải từng bước, không làm tròn hay suy diễn sớm.
Kiểm ngược trước khi kết luận.
Học sinhTự học từng bước
Phụ huynhĐồng hành đúng cách
Giáo viênDùng ngay trên lớp
Gia sư30 tình huống
Bài học biến yếu tố hình học, diện tích xung quanh–toàn phần, thể tích và mô hình vật liệu–sức chứa thành một chuỗi thao tác có thể giải thích và kiểm chứng. Bài học tổ chức theo chu trình quan sát → giải thích → luyện có gợi ý → tự kiểm, giúp học sinh yếu có đường đi rõ và học sinh khá giỏi vẫn có tầng mở rộng.
Hai đáy tròn bằng nhau
Một đáy và một đỉnh
l²=r²+h²
Chọn đúng phần cần tính
Phòng lab hình khối thực tiễnTách bán kính, chiều cao, đường sinh và đúng phần bề mặt
Diện tích và thể tíchKết quả gần đúng; bài giải vẫn giữ π đến dòng cuối
HÌNH TRỤ131,9469 • 113,0973Diện tích toàn phần • thể tích
HÌNH NÓN75,3982 • 37,6991l=5 • diện tích • thể tích
HÌNH CẦU CÙNG r113,0973 • 113,0973So sánh độ lớn để tự kiểm
Hình trụ có bán kính đáy r, chiều cao h; Sxq=2πrh, Stp=2πr(h+r), V=πr²h.
Hình nón có bán kính r, chiều cao h, đường sinh l; Sxq=πrl, Stp=πr(l+r), V=(1/3)πr²h.
Trong mặt cắt qua trục của hình nón tròn xoay vuông, r, h, l tạo tam giác vuông.
Bình hở không có nắp, phễu không có đáy, nhãn dán chỉ dùng mặt xung quanh.
Chưa dùng diện tích mặt cầu hoặc thể tích hình cầu của Bài 32.
Tính sức chứa nồi, bình, phễu và lượng vật liệu để bọc các đồ vật tròn xoay.
Làm mô hình hình trụ, nón, cầu và so diện tích–thể tích bằng số đo thực.
Đọc dung tích lon, bồn, quả bóng và ước lượng vật liệu của mái nón.
Mô hình giọt chất lỏng, bình phản ứng và tỉ lệ diện tích–thể tích khi thay đổi kích thước.
Thiết kế ống, bể, phễu và vỏ cầu với dung tích, độ dày và đơn vị chính xác.
Tính tôn cuộn, sơn phủ, bao bì và sức chứa trước khi gia công hàng loạt.
Xấp xỉ thân cây, nón thông, quả và giọt nước bằng hình khối phù hợp.
Kỹ sư cơ khí, xây dựng, thiết kế bao bì và logistics đều cần tính diện tích–thể tích.
HÌNH TRỤ: Thể tích dùng diện tích đáy πr².
HÌNH NÓN: Diện tích dùng l, thể tích dùng h.
ĐƯỜNG SINH: Không mặc định l=h.
MÔ HÌNH: Đếm bề mặt trước khi thế công thức.
Bài 4: Một hình nón kín có bán kính đáy 40 cm, chiều cao 42 cm và đường sinh 58 cm. Tính diện tích xung quanh, diện tích toàn phần và thể tích.
Phân tích: Sxq=πrl; Stp=πr(l+r); V=(1/3)πr²h.
Kết quả: Sxq=2320π cm²; Stp=3920π cm²; V=22400π cm³.
Kiểm tra: Đường sinh l khác chiều cao h; trong nón tròn xoay vuông, l²=r²+h².
Cách khác: Kiểm l=√(40²+42²)=58 cm; gần đúng V≈70371,6754 cm³.
Trợ lý hình trụ, nón và cầuPhạm vi: BÀI 31
Cả diện tích xung quanh 2πrh và thể tích πr²h đều dùng chiều cao h.
h vuông góc đáy và dùng trong thể tích; l là đường sinh và dùng trong diện tích xung quanh.
Diện tích xung quanh πrl cộng diện tích một đáy πr².
S=4πr² và V=(4/3)πr³.
Không. Phải đếm đúng các mặt thật sự cần sơn, bọc hoặc gia công.
Trước khi so sức chứa: 1 lít=1 dm³=1000 cm³.
yếu tố hình học, diện tích xung quanh–toàn phần, thể tích và mô hình vật liệu–sức chứa
Chưa dùng diện tích mặt cầu hoặc thể tích hình cầu của Bài 32.
HÌNH TRỤ: Hình trụ có bán kính đáy r, chiều cao h; Sxq=2πrh, Stp=2πr(h+r), V=πr²h. Ví dụ: r=3,h=5 ⇒ V=45π. Mốc kiểm: Thể tích dùng diện tích đáy πr².
HÌNH NÓN: Hình nón có bán kính r, chiều cao h, đường sinh l; Sxq=πrl, Stp=πr(l+r), V=(1/3)πr²h. Ví dụ: r=3,h=4,l=5. Mốc kiểm: Diện tích dùng l, thể tích dùng h.
ĐƯỜNG SINH: Trong mặt cắt qua trục của hình nón tròn xoay vuông, r, h, l tạo tam giác vuông. Ví dụ: 3²+4²=5². Mốc kiểm: Không mặc định l=h.
MÔ HÌNH: Bình hở không có nắp, phễu không có đáy, nhãn dán chỉ dùng mặt xung quanh. Ví dụ: Lon kín có hai đáy; cốc hở bớt một đáy. Mốc kiểm: Đếm bề mặt trước khi thế công thức.
Hãy gạch chân dữ kiện, gọi tên kiến thức cần dùng rồi mới tính hoặc chứng minh.
Khi vị trí, thứ tự hoặc quan hệ giữa các đối tượng khó hình dung chỉ bằng chữ.
Không. Trước hết phải dự đoán dạng và khoảng của kết quả; máy chỉ dùng để kiểm.
Mỗi kết luận phải có dữ kiện hoặc tính chất đứng ngay trước làm căn cứ.
Tìm bước sai đầu tiên, phân loại lỗi rồi làm lại từ bước đó thay vì chép đáp án.
Có với đại lượng đo; kết luận thiếu đơn vị có thể làm đáp án mất nghĩa.
Nói được điều kiện, giải thích bằng ví dụ và tạo một phản ví dụ khi thiếu điều kiện.
Sau khi cách chính đã đúng; cách khác giúp kiểm chéo và chọn đường ngắn hơn.
Mỗi lượt 20–25 phút: một khái niệm, hai ví dụ, năm câu rồi sửa lỗi.
Tự thay dữ kiện, tìm trường hợp biên và giải thích vì sao phương pháp vẫn đúng.
Hỏi “Con dùng tính chất nào?” và “Con kiểm kết quả ra sao?” thay vì hỏi ngay đáp số.
Dùng bản đồ kỹ năng để chẩn đoán, ví dụ để minh họa và ma trận bài tập để phân hóa.
Giữ kiến thức cũ hoạt động và làm rõ chiếc cầu dẫn tới nội dung mới.
Không. Chỉ ba câu trong mỗi mức và đều được đặt gần kỹ năng mới liên quan.
Không. Đó là đề nội bộ tự biên soạn, chỉ tham khảo cách phân hóa và trình bày.
Không nên. Câu dễ kiểm tra định nghĩa và điều kiện, là nền của câu vận dụng.
Khoanh từ khóa như “không”, “duy nhất”, “xấp xỉ”, “chứng minh” và “tính số đo”.
Nên có ở ví dụ và câu vận dụng; phép kiểm giúp phát hiện lỗi dấu, số đo hoặc điều kiện.
Hình trụ có bán kính đáy r, chiều cao h; Sxq=2πrh, Stp=2πr(h+r), V=πr²h.
Thể tích dùng diện tích đáy πr².
Kết quả có thể đúng ngẫu nhiên nhưng quy trình chưa đáng tin.
Thực hiện cổng kiểm: Thể tích dùng diện tích đáy πr².
Hình nón có bán kính r, chiều cao h, đường sinh l; Sxq=πrl, Stp=πr(l+r), V=(1/3)πr²h.
Diện tích dùng l, thể tích dùng h.
Kết quả có thể đúng ngẫu nhiên nhưng quy trình chưa đáng tin.
Thực hiện cổng kiểm: Diện tích dùng l, thể tích dùng h.
Trong mặt cắt qua trục của hình nón tròn xoay vuông, r, h, l tạo tam giác vuông.
Không mặc định l=h.
Kết quả có thể đúng ngẫu nhiên nhưng quy trình chưa đáng tin.
Thực hiện cổng kiểm: Không mặc định l=h.
Bình hở không có nắp, phễu không có đáy, nhãn dán chỉ dùng mặt xung quanh.
Đếm bề mặt trước khi thế công thức.
Kết quả có thể đúng ngẫu nhiên nhưng quy trình chưa đáng tin.
Thực hiện cổng kiểm: Đếm bề mặt trước khi thế công thức.
Chưa dùng diện tích mặt cầu hoặc thể tích hình cầu của Bài 32.
Quay lại đúng khái niệm và định lí đã được mở.
Nghiệm hoặc phép biến đổi có thể không hợp lệ.
Ghi điều kiện trước dòng biến đổi đầu tiên.
Dữ kiện đổi là cách làm bị mất.
Gọi tên quy tắc và điều kiện trước khi thay số.
Kết luận có thể sai tại 0, mẫu 0, góc 0° hoặc 180°.
Kiểm miền giá trị và điều kiện xác định.
Sai số tích lũy làm đáp án cuối lệch.
Giữ giá trị chính xác đến bước cuối nếu có thể.
Hình chỉ minh họa, không thay dữ kiện.
Chỉ suy luận từ giả thiết và tính chất đã biết.
Người đọc không kiểm được suy luận.
Mỗi dòng ghi ngắn gọn lí do cần thiết.
Con số mất ý nghĩa đo lường.
Ghi đơn vị ở phép tính và kết luận.
Có thể đúng ở chương sau nhưng chưa có căn cứ hiện tại.
Dùng đúng kiến thức đã học và ranh giới bài.
Lỗi nhỏ đi đến kết quả có vẻ hợp lí.
Ước lượng, thay ngược hoặc dùng tính chất đối chiếu.
Dễ mất dấu hoặc giấu một suy luận chưa đúng.
Mỗi dòng chỉ thực hiện một biến đổi chính.
Không hình thành năng lực tự giải.
Che lời giải, làm trước rồi so bước sai đầu tiên.
0/50Câu đã chọn
Chưa nộp bàiLời giải: Sxq=4375π cm²; Stp=5600π cm²; V=49000π cm³. Đường sinh l khác chiều cao h; trong nón tròn xoay vuông, l²=r²+h². Kiểm độc lập: Kiểm l=√(35²+120²)=125 cm; gần đúng V≈153938,04 cm³.
Lời giải: Sxq=636π cm²; Stp=708π cm²; V=1908π cm³. Khai triển mặt xung quanh hình trụ tạo hình chữ nhật có hai cạnh 2πr và h. Kiểm độc lập: Kiểm gần đúng: Sxq≈1998,0529, Stp≈2224,2476, V≈5994,1588.
Lời giải: Sxq=375π cm²; Stp=600π cm²; V=1500π cm³. Đường sinh l khác chiều cao h; trong nón tròn xoay vuông, l²=r²+h². Kiểm độc lập: Kiểm l=√(15²+20²)=25 cm; gần đúng V≈4712,389 cm³.
Lời giải: Sxq=880π cm²; Stp=1008π cm²; V=3520π cm³. Khai triển mặt xung quanh hình trụ tạo hình chữ nhật có hai cạnh 2πr và h. Kiểm độc lập: Kiểm gần đúng: Sxq≈2764,6015, Stp≈3166,7254, V≈11058,4061.
Lời giải: Sxq=3400π cm²; Stp=5000π cm²; V=40000π cm³. Đường sinh l khác chiều cao h; trong nón tròn xoay vuông, l²=r²+h². Kiểm độc lập: Kiểm l=√(40²+75²)=85 cm; gần đúng V≈125663,7061 cm³.
Lời giải: Sxq=570π cm²; Stp=620π cm²; V=1425π cm³. Khai triển mặt xung quanh hình trụ tạo hình chữ nhật có hai cạnh 2πr và h. Kiểm độc lập: Kiểm gần đúng: Sxq≈1790,7078, Stp≈1947,7874, V≈4476,7695.
Lời giải: Sxq=20880π cm²; Stp=35280π cm²; V=604800π cm³. Đường sinh l khác chiều cao h; trong nón tròn xoay vuông, l²=r²+h². Kiểm độc lập: Kiểm l=√(120²+126²)=174 cm; gần đúng V≈1900035,2369 cm³.
Lời giải: Sxq=826π cm²; Stp=924π cm²; V=2891π cm³. Khai triển mặt xung quanh hình trụ tạo hình chữ nhật có hai cạnh 2πr và h. Kiểm độc lập: Kiểm gần đúng: Sxq≈2594,9555, Stp≈2902,8316, V≈9082,3444.
Lời giải: Sxq=2340π cm²; Stp=3240π cm²; V=21600π cm³. Đường sinh l khác chiều cao h; trong nón tròn xoay vuông, l²=r²+h². Kiểm độc lập: Kiểm l=√(30²+72²)=78 cm; gần đúng V≈67858,4013 cm³.
Lời giải: Sxq=1098π cm²; Stp=1260π cm²; V=4941π cm³. Khai triển mặt xung quanh hình trụ tạo hình chữ nhật có hai cạnh 2πr và h. Kiểm độc lập: Kiểm gần đúng: Sxq≈3449,4687, Stp≈3958,4067, V≈15522,6093.
Lời giải: Sxq=8575π cm²; Stp=10976π cm²; V=134456π cm³. Đường sinh l khác chiều cao h; trong nón tròn xoay vuông, l²=r²+h². Kiểm độc lập: Kiểm l=√(49²+168²)=175 cm; gần đúng V≈422405,9818 cm³.
Lời giải: Sxq=756π cm²; Stp=828π cm²; V=2268π cm³. Khai triển mặt xung quanh hình trụ tạo hình chữ nhật có hai cạnh 2πr và h. Kiểm độc lập: Kiểm gần đúng: Sxq≈2375,044, Stp≈2601,2387, V≈7125,1321.
Lời giải: Sxq=735π cm²; Stp=1176π cm²; V=4116π cm³. Đường sinh l khác chiều cao h; trong nón tròn xoay vuông, l²=r²+h². Kiểm độc lập: Kiểm l=√(21²+28²)=35 cm; gần đúng V≈12930,7954 cm³.
Lời giải: Sxq=1040π cm²; Stp=1168π cm²; V=4160π cm³. Khai triển mặt xung quanh hình trụ tạo hình chữ nhật có hai cạnh 2πr và h. Kiểm độc lập: Kiểm gần đúng: Sxq≈3267,2564, Stp≈3669,3802, V≈13069,0254.
Lời giải: Sxq=6664π cm²; Stp=9800π cm²; V=109760π cm³. Đường sinh l khác chiều cao h; trong nón tròn xoay vuông, l²=r²+h². Kiểm độc lập: Kiểm l=√(56²+105²)=119 cm; gần đúng V≈344821,2097 cm³.
Lời giải: Sxq=3400π cm²; Stp=5000π cm²; V=40000π cm³. Đường sinh l khác chiều cao h; trong nón tròn xoay vuông, l²=r²+h². Kiểm độc lập: Kiểm l=√(40²+75²)=85 cm; gần đúng V≈125663,7061 cm³.
Lời giải: Sxq=1440π cm²; Stp=1640π cm²; V=7200π cm³. Khai triển mặt xung quanh hình trụ tạo hình chữ nhật có hai cạnh 2πr và h. Kiểm độc lập: Kiểm gần đúng: Sxq≈4523,8934, Stp≈5152,212, V≈22619,4671.
Lời giải: Sxq=20880π cm²; Stp=35280π cm²; V=604800π cm³. Đường sinh l khác chiều cao h; trong nón tròn xoay vuông, l²=r²+h². Kiểm độc lập: Kiểm l=√(120²+126²)=174 cm; gần đúng V≈1900035,2369 cm³.
Lời giải: Sxq=1036π cm²; Stp=1134π cm²; V=3626π cm³. Khai triển mặt xung quanh hình trụ tạo hình chữ nhật có hai cạnh 2πr và h. Kiểm độc lập: Kiểm gần đúng: Sxq≈3254,69, Stp≈3562,5661, V≈11391,415.
Lời giải: Sxq=2340π cm²; Stp=3240π cm²; V=21600π cm³. Đường sinh l khác chiều cao h; trong nón tròn xoay vuông, l²=r²+h². Kiểm độc lập: Kiểm l=√(30²+72²)=78 cm; gần đúng V≈67858,4013 cm³.
Đề ghi “định hướng Hà Nội” là đề nội bộ tự biên soạn, không phải đề chính thức của Sở GD&ĐT Hà Nội.
15 phútKiểm tra 15 phút • Hình trụ và hình nón
Đọc điều kiện, chọn chiến lược, trình bày từng bước và kiểm ngược.
30 phútCủng cố trọng tâm • Hình trụ và hình nón
Đọc điều kiện, chọn chiến lược, trình bày từng bước và kiểm ngược.
30 phútTư duy phản biện • Hình trụ và hình nón
Đọc điều kiện, chọn chiến lược, trình bày từng bước và kiểm ngược.
30 phútĐịnh hướng Hà Nội • Hình trụ và hình nón
Đề nội bộ tự biên soạn theo hướng tự luận, mô hình hóa và trình bày chặt chẽ; không phải đề chính thức của Sở GD&ĐT Hà Nội.
45 phútĐề tổng hợp • Hình trụ và hình nón
Đọc điều kiện, chọn chiến lược, trình bày từng bước và kiểm ngược.
Con dễ sai khi bỏ điều kiện hoặc dùng nhầm quy tắc trong yếu tố hình học, diện tích xung quanh–toàn phần, thể tích và mô hình vật liệu–sức chứa. Hãy hỏi con căn cứ của từng bước.
Mỗi lượt 25–35 phút; sau 5–8 câu phải dừng để sửa lỗi thay vì làm liên tục.
Cho con tự nói cách làm, chỉ gợi một câu hỏi và không đọc đáp án thay.
Khi con không giải thích được câu nhận biết hoặc lặp lại cùng một lỗi ở hai mức.
Học sinh nhận biết, giải thích và vận dụng đúng yếu tố hình học, diện tích xung quanh–toàn phần, thể tích và mô hình vật liệu–sức chứa.
Dùng một tình huống đời sống hoặc hình động, cho học sinh dự đoán trước khi nêu quy tắc.
Nhóm hỗ trợ dùng câu 1–8 mỗi mức; nhóm khá giỏi làm câu 9–20 và trình bày cách khác.
Yêu cầu học sinh nêu điều kiện, chọn tính chất và chỉ ra một lỗi sai thường gặp.
Chọn “Lưu dưới dạng PDF” trong hộp thoại in. Học liệu do website tự biên soạn.
Chưa dùng diện tích mặt cầu hoặc thể tích hình cầu của Bài 32.
Bán kính, chiều cao, đường sinh, mặt có thật, đơn vị diện tích–thể tích và yêu cầu làm tròn đều được kiểm.
12 ví dụ, 30 hỏi đáp, 20 lỗi, 20 flashcard.
100 bài, 50 trắc nghiệm, 20 tự luận, 5 đề.
Mọi công thức được đối chiếu bằng khai triển mặt hoặc tỉ lệ thể tích; hình hở đếm đúng mặt và đơn vị.
Đề Hà Nội ghi đúng tính chất tham khảo nội bộ.