Biết
Giá trị và cỡ mẫu
TOÁN 9TẦN SỐ & DỮ LIỆU • CHƯƠNG 7
Bài học biến cỡ mẫu, giá trị, tần số, bảng tần số, biểu đồ cột và biểu đồ đoạn thẳng thành một chuỗi thao tác có thể giải thích và kiểm chứng.
“Dữ liệu chỉ đáng tin khi mọi lượt đếm quay về đúng cỡ mẫu.”Mở phòng lab tần số – biểu đồ ↓
Đọc đúng dữ kiện và điều kiện.
Chọn định nghĩa hoặc tính chất phù hợp.
Giải từng bước, không làm tròn hay suy diễn sớm.
Kiểm ngược trước khi kết luận.
Học sinhTự học từng bước
Phụ huynhĐồng hành đúng cách
Giáo viênDùng ngay trên lớp
Gia sư30 tình huống
Bài học biến cỡ mẫu, giá trị, tần số, bảng tần số, biểu đồ cột và biểu đồ đoạn thẳng thành một chuỗi thao tác có thể giải thích và kiểm chứng. Bài học tổ chức theo chu trình quan sát → giải thích → luyện có gợi ý → tự kiểm, giúp học sinh yếu có đường đi rõ và học sinh khá giỏi vẫn có tầng mở rộng.
Giá trị và cỡ mẫu
Số lần một giá trị xuất hiện
Bảng tần số
Cột hoặc đoạn thẳng tần số
Máy lập bảng tần sốPhân cách số liệu bằng dấu phẩy, chấm phẩy hoặc khoảng trắng
Bảng kiểm tổng kép∑nᵢ=N • ∑fᵢ=100%
| Giá trị | Tần số | Tần số tương đối |
|---|---|---|
| 6 | 1 | 11,1111% |
| 7 | 2 | 22,2222% |
| 8 | 3 | 33,3333% |
| 9 | 2 | 22,2222% |
| 10 | 1 | 11,1111% |
| Tổng | 9/9 | 100% |
Cỡ mẫu N là tổng số quan sát; mỗi số liệu phải được kiểm đúng đơn vị và phạm vi.
Tần số nᵢ là số phần tử của mẫu bằng giá trị xᵢ.
Mỗi giá trị đứng một cột hoặc dòng cùng tần số tương ứng; tổng tần số bằng N.
Trục ngang ghi giá trị, trục dọc ghi tần số; tiêu đề, đơn vị và thang đo phải rõ.
Chưa dùng tần số tương đối hoặc dữ liệu ghép nhóm.
Theo dõi cơ cấu chi tiêu và thay đổi điện, nước theo tháng.
Khảo sát thói quen, phân loại câu trả lời và chọn biểu đồ đúng.
Đọc cơ cấu dân số, thời tiết và biến động giá có nguồn rõ.
Thiết kế mẫu, ghi dữ liệu và mô tả kết quả không suy diễn.
Theo dõi biến động chỉ số và nhận biết điểm dữ liệu bất thường.
Biểu diễn cơ cấu sản phẩm và sản lượng theo thời gian.
Theo dõi nhiệt độ, lượng mưa và tỉ lệ loài quan sát.
Nhà thống kê, phân tích dữ liệu, y tế và kinh doanh đều cần đọc biểu đồ tỉnh táo.
MẪU DỮ LIỆU: Không nhầm số giá trị khác nhau với cỡ mẫu.
TẦN SỐ: Mỗi phần tử chỉ được đếm một lần.
BẢNG: Luôn cộng cột tần số để kiểm.
BIỂU ĐỒ: Không cắt trục làm sai cảm nhận nếu không ghi rõ.
Bài 4: Lập bảng tần số cho dãy 5, 5, 5, 5, 5, 6, 7, 7, 8, 8, 8 và cho biết cỡ mẫu.
Phân tích: Liệt kê mỗi giá trị đúng một lần, đếm số lần xuất hiện rồi cộng cột tần số.
Kết quả: Bảng tần số: 5: 5; 6: 1; 7: 2; 8: 3. Cỡ mẫu N=11; tổng tần số=11=11.
Kiểm tra: Tần số của một giá trị là số lần giá trị đó xuất hiện trong mẫu.
Cách khác: Gạch từng phần tử sau khi kiểm đếm; tổng các lượt gạch phải bằng cỡ mẫu.
Trợ lý tần số và dữ liệuPhạm vi: BÀI 22
Giá trị là điều quan sát được; tần số là số lần giá trị đó xuất hiện.
Là tổng số quan sát và cũng bằng tổng tất cả tần số.
Lấy tần số chia cho cỡ mẫu N; có thể viết dạng thập phân hoặc phần trăm.
Bằng 1 hay 100% trước làm tròn; có thể lệch rất nhỏ nếu từng số đã làm tròn.
Theo quy ước trái đóng–phải mở, mốc thuộc nhóm bắt đầu tại mốc đó; nhóm cuối phải nêu rõ đầu mút.
Không nếu dữ liệu chỉ cho thấy phân bố hoặc liên hệ; cần bằng chứng riêng để kết luận nhân quả.
cỡ mẫu, giá trị, tần số, bảng tần số, biểu đồ cột và biểu đồ đoạn thẳng
Chưa dùng tần số tương đối hoặc dữ liệu ghép nhóm.
MẪU DỮ LIỆU: Cỡ mẫu N là tổng số quan sát; mỗi số liệu phải được kiểm đúng đơn vị và phạm vi. Ví dụ: 10 điểm kiểm tra tạo N=10. Mốc kiểm: Không nhầm số giá trị khác nhau với cỡ mẫu.
TẦN SỐ: Tần số nᵢ là số phần tử của mẫu bằng giá trị xᵢ. Ví dụ: Điểm 8 xuất hiện 4 lần thì n=4. Mốc kiểm: Mỗi phần tử chỉ được đếm một lần.
BẢNG: Mỗi giá trị đứng một cột hoặc dòng cùng tần số tương ứng; tổng tần số bằng N. Ví dụ: ∑nᵢ=N. Mốc kiểm: Luôn cộng cột tần số để kiểm.
BIỂU ĐỒ: Trục ngang ghi giá trị, trục dọc ghi tần số; tiêu đề, đơn vị và thang đo phải rõ. Ví dụ: Cột tại x=8 có chiều cao 4. Mốc kiểm: Không cắt trục làm sai cảm nhận nếu không ghi rõ.
Hãy gạch chân dữ kiện, gọi tên kiến thức cần dùng rồi mới tính hoặc chứng minh.
Khi vị trí, thứ tự hoặc quan hệ giữa các đối tượng khó hình dung chỉ bằng chữ.
Không. Trước hết phải dự đoán dạng và khoảng của kết quả; máy chỉ dùng để kiểm.
Mỗi kết luận phải có dữ kiện hoặc tính chất đứng ngay trước làm căn cứ.
Tìm bước sai đầu tiên, phân loại lỗi rồi làm lại từ bước đó thay vì chép đáp án.
Có với đại lượng đo; kết luận thiếu đơn vị có thể làm đáp án mất nghĩa.
Nói được điều kiện, giải thích bằng ví dụ và tạo một phản ví dụ khi thiếu điều kiện.
Sau khi cách chính đã đúng; cách khác giúp kiểm chéo và chọn đường ngắn hơn.
Mỗi lượt 20–25 phút: một khái niệm, hai ví dụ, năm câu rồi sửa lỗi.
Tự thay dữ kiện, tìm trường hợp biên và giải thích vì sao phương pháp vẫn đúng.
Hỏi “Con dùng tính chất nào?” và “Con kiểm kết quả ra sao?” thay vì hỏi ngay đáp số.
Dùng bản đồ kỹ năng để chẩn đoán, ví dụ để minh họa và ma trận bài tập để phân hóa.
Giữ kiến thức cũ hoạt động và làm rõ chiếc cầu dẫn tới nội dung mới.
Không. Chỉ ba câu trong mỗi mức và đều được đặt gần kỹ năng mới liên quan.
Không. Đó là đề nội bộ tự biên soạn, chỉ tham khảo cách phân hóa và trình bày.
Không nên. Câu dễ kiểm tra định nghĩa và điều kiện, là nền của câu vận dụng.
Khoanh từ khóa như “không”, “duy nhất”, “xấp xỉ”, “chứng minh” và “tính số đo”.
Nên có ở ví dụ và câu vận dụng; phép kiểm giúp phát hiện lỗi dấu, số đo hoặc điều kiện.
Cỡ mẫu N là tổng số quan sát; mỗi số liệu phải được kiểm đúng đơn vị và phạm vi.
Không nhầm số giá trị khác nhau với cỡ mẫu.
Kết quả có thể đúng ngẫu nhiên nhưng quy trình chưa đáng tin.
Thực hiện cổng kiểm: Không nhầm số giá trị khác nhau với cỡ mẫu.
Tần số nᵢ là số phần tử của mẫu bằng giá trị xᵢ.
Mỗi phần tử chỉ được đếm một lần.
Kết quả có thể đúng ngẫu nhiên nhưng quy trình chưa đáng tin.
Thực hiện cổng kiểm: Mỗi phần tử chỉ được đếm một lần.
Mỗi giá trị đứng một cột hoặc dòng cùng tần số tương ứng; tổng tần số bằng N.
Luôn cộng cột tần số để kiểm.
Kết quả có thể đúng ngẫu nhiên nhưng quy trình chưa đáng tin.
Thực hiện cổng kiểm: Luôn cộng cột tần số để kiểm.
Trục ngang ghi giá trị, trục dọc ghi tần số; tiêu đề, đơn vị và thang đo phải rõ.
Không cắt trục làm sai cảm nhận nếu không ghi rõ.
Kết quả có thể đúng ngẫu nhiên nhưng quy trình chưa đáng tin.
Thực hiện cổng kiểm: Không cắt trục làm sai cảm nhận nếu không ghi rõ.
Chưa dùng tần số tương đối hoặc dữ liệu ghép nhóm.
Quay lại đúng khái niệm và định lí đã được mở.
Nghiệm hoặc phép biến đổi có thể không hợp lệ.
Ghi điều kiện trước dòng biến đổi đầu tiên.
Dữ kiện đổi là cách làm bị mất.
Gọi tên quy tắc và điều kiện trước khi thay số.
Kết luận có thể sai tại 0, mẫu 0, góc 0° hoặc 180°.
Kiểm miền giá trị và điều kiện xác định.
Sai số tích lũy làm đáp án cuối lệch.
Giữ giá trị chính xác đến bước cuối nếu có thể.
Hình chỉ minh họa, không thay dữ kiện.
Chỉ suy luận từ giả thiết và tính chất đã biết.
Người đọc không kiểm được suy luận.
Mỗi dòng ghi ngắn gọn lí do cần thiết.
Con số mất ý nghĩa đo lường.
Ghi đơn vị ở phép tính và kết luận.
Có thể đúng ở chương sau nhưng chưa có căn cứ hiện tại.
Dùng đúng kiến thức đã học và ranh giới bài.
Lỗi nhỏ đi đến kết quả có vẻ hợp lí.
Ước lượng, thay ngược hoặc dùng tính chất đối chiếu.
Dễ mất dấu hoặc giấu một suy luận chưa đúng.
Mỗi dòng chỉ thực hiện một biến đổi chính.
Không hình thành năng lực tự giải.
Che lời giải, làm trước rồi so bước sai đầu tiên.
0/50Câu đã chọn
Chưa nộp bàiLời giải: Bảng tần số: 5: 4; 6: 5; 7: 1; 8: 2. Cỡ mẫu N=12; tổng tần số=12=12. Tần số của một giá trị là số lần giá trị đó xuất hiện trong mẫu. Kiểm độc lập: Gạch từng phần tử sau khi kiểm đếm; tổng các lượt gạch phải bằng cỡ mẫu.
Lời giải: Bảng tần số: 5: 5; 6: 1; 7: 2; 8: 3. Cỡ mẫu N=11; tổng tần số=11=11. Tần số của một giá trị là số lần giá trị đó xuất hiện trong mẫu. Kiểm độc lập: Gạch từng phần tử sau khi kiểm đếm; tổng các lượt gạch phải bằng cỡ mẫu.
Lời giải: Bảng tần số: 5: 1; 6: 2; 7: 3; 8: 4. Cỡ mẫu N=10; tổng tần số=10=10. Tần số của một giá trị là số lần giá trị đó xuất hiện trong mẫu. Kiểm độc lập: Gạch từng phần tử sau khi kiểm đếm; tổng các lượt gạch phải bằng cỡ mẫu.
Lời giải: Bảng tần số: 5: 2; 6: 3; 7: 4; 8: 5. Cỡ mẫu N=14; tổng tần số=14=14. Tần số của một giá trị là số lần giá trị đó xuất hiện trong mẫu. Kiểm độc lập: Gạch từng phần tử sau khi kiểm đếm; tổng các lượt gạch phải bằng cỡ mẫu.
Lời giải: Bảng tần số: 5: 3; 6: 4; 7: 5; 8: 1. Cỡ mẫu N=13; tổng tần số=13=13. Tần số của một giá trị là số lần giá trị đó xuất hiện trong mẫu. Kiểm độc lập: Gạch từng phần tử sau khi kiểm đếm; tổng các lượt gạch phải bằng cỡ mẫu.
Lời giải: Bảng tần số: 5: 4; 6: 5; 7: 1; 8: 2. Cỡ mẫu N=12; tổng tần số=12=12. Tần số của một giá trị là số lần giá trị đó xuất hiện trong mẫu. Kiểm độc lập: Gạch từng phần tử sau khi kiểm đếm; tổng các lượt gạch phải bằng cỡ mẫu.
Lời giải: Bảng tần số: 5: 5; 6: 1; 7: 2; 8: 3. Cỡ mẫu N=11; tổng tần số=11=11. Tần số của một giá trị là số lần giá trị đó xuất hiện trong mẫu. Kiểm độc lập: Gạch từng phần tử sau khi kiểm đếm; tổng các lượt gạch phải bằng cỡ mẫu.
Lời giải: Bảng tần số: 5: 1; 6: 2; 7: 3; 8: 4. Cỡ mẫu N=10; tổng tần số=10=10. Tần số của một giá trị là số lần giá trị đó xuất hiện trong mẫu. Kiểm độc lập: Gạch từng phần tử sau khi kiểm đếm; tổng các lượt gạch phải bằng cỡ mẫu.
Lời giải: Bảng tần số: 5: 2; 6: 3; 7: 4; 8: 5. Cỡ mẫu N=14; tổng tần số=14=14. Tần số của một giá trị là số lần giá trị đó xuất hiện trong mẫu. Kiểm độc lập: Gạch từng phần tử sau khi kiểm đếm; tổng các lượt gạch phải bằng cỡ mẫu.
Lời giải: Bảng tần số: 5: 3; 6: 4; 7: 5; 8: 1. Cỡ mẫu N=13; tổng tần số=13=13. Tần số của một giá trị là số lần giá trị đó xuất hiện trong mẫu. Kiểm độc lập: Gạch từng phần tử sau khi kiểm đếm; tổng các lượt gạch phải bằng cỡ mẫu.
Lời giải: Bảng tần số: 5: 4; 6: 5; 7: 1; 8: 2. Cỡ mẫu N=12; tổng tần số=12=12. Tần số của một giá trị là số lần giá trị đó xuất hiện trong mẫu. Kiểm độc lập: Gạch từng phần tử sau khi kiểm đếm; tổng các lượt gạch phải bằng cỡ mẫu.
Lời giải: Bảng tần số: 5: 5; 6: 1; 7: 2; 8: 3. Cỡ mẫu N=11; tổng tần số=11=11. Tần số của một giá trị là số lần giá trị đó xuất hiện trong mẫu. Kiểm độc lập: Gạch từng phần tử sau khi kiểm đếm; tổng các lượt gạch phải bằng cỡ mẫu.
Lời giải: Bảng tần số: 5: 1; 6: 2; 7: 3; 8: 4. Cỡ mẫu N=10; tổng tần số=10=10. Tần số của một giá trị là số lần giá trị đó xuất hiện trong mẫu. Kiểm độc lập: Gạch từng phần tử sau khi kiểm đếm; tổng các lượt gạch phải bằng cỡ mẫu.
Lời giải: Bảng tần số: 5: 2; 6: 3; 7: 4; 8: 5. Cỡ mẫu N=14; tổng tần số=14=14. Tần số của một giá trị là số lần giá trị đó xuất hiện trong mẫu. Kiểm độc lập: Gạch từng phần tử sau khi kiểm đếm; tổng các lượt gạch phải bằng cỡ mẫu.
Lời giải: Bảng tần số: 5: 3; 6: 4; 7: 5; 8: 1. Cỡ mẫu N=13; tổng tần số=13=13. Tần số của một giá trị là số lần giá trị đó xuất hiện trong mẫu. Kiểm độc lập: Gạch từng phần tử sau khi kiểm đếm; tổng các lượt gạch phải bằng cỡ mẫu.
Lời giải: Bảng tần số: 5: 3; 6: 4; 7: 5; 8: 1. Cỡ mẫu N=13; tổng tần số=13=13. Tần số của một giá trị là số lần giá trị đó xuất hiện trong mẫu. Kiểm độc lập: Gạch từng phần tử sau khi kiểm đếm; tổng các lượt gạch phải bằng cỡ mẫu.
Lời giải: Bảng tần số: 5: 4; 6: 5; 7: 1; 8: 2. Cỡ mẫu N=12; tổng tần số=12=12. Tần số của một giá trị là số lần giá trị đó xuất hiện trong mẫu. Kiểm độc lập: Gạch từng phần tử sau khi kiểm đếm; tổng các lượt gạch phải bằng cỡ mẫu.
Lời giải: Bảng tần số: 5: 5; 6: 1; 7: 2; 8: 3. Cỡ mẫu N=11; tổng tần số=11=11. Tần số của một giá trị là số lần giá trị đó xuất hiện trong mẫu. Kiểm độc lập: Gạch từng phần tử sau khi kiểm đếm; tổng các lượt gạch phải bằng cỡ mẫu.
Lời giải: Bảng tần số: 5: 1; 6: 2; 7: 3; 8: 4. Cỡ mẫu N=10; tổng tần số=10=10. Tần số của một giá trị là số lần giá trị đó xuất hiện trong mẫu. Kiểm độc lập: Gạch từng phần tử sau khi kiểm đếm; tổng các lượt gạch phải bằng cỡ mẫu.
Lời giải: Bảng tần số: 5: 2; 6: 3; 7: 4; 8: 5. Cỡ mẫu N=14; tổng tần số=14=14. Tần số của một giá trị là số lần giá trị đó xuất hiện trong mẫu. Kiểm độc lập: Gạch từng phần tử sau khi kiểm đếm; tổng các lượt gạch phải bằng cỡ mẫu.
Đề ghi “định hướng Hà Nội” là đề nội bộ tự biên soạn, không phải đề chính thức của Sở GD&ĐT Hà Nội.
15 phútKiểm tra 15 phút • Bảng và biểu đồ tần số
Đọc điều kiện, chọn chiến lược, trình bày từng bước và kiểm ngược.
30 phútCủng cố trọng tâm • Bảng và biểu đồ tần số
Đọc điều kiện, chọn chiến lược, trình bày từng bước và kiểm ngược.
30 phútTư duy phản biện • Bảng và biểu đồ tần số
Đọc điều kiện, chọn chiến lược, trình bày từng bước và kiểm ngược.
30 phútĐịnh hướng Hà Nội • Bảng và biểu đồ tần số
Đề nội bộ tự biên soạn theo hướng tự luận, mô hình hóa và trình bày chặt chẽ; không phải đề chính thức của Sở GD&ĐT Hà Nội.
45 phútĐề tổng hợp • Bảng và biểu đồ tần số
Đọc điều kiện, chọn chiến lược, trình bày từng bước và kiểm ngược.
Con dễ sai khi bỏ điều kiện hoặc dùng nhầm quy tắc trong cỡ mẫu, giá trị, tần số, bảng tần số, biểu đồ cột và biểu đồ đoạn thẳng. Hãy hỏi con căn cứ của từng bước.
Mỗi lượt 25–35 phút; sau 5–8 câu phải dừng để sửa lỗi thay vì làm liên tục.
Cho con tự nói cách làm, chỉ gợi một câu hỏi và không đọc đáp án thay.
Khi con không giải thích được câu nhận biết hoặc lặp lại cùng một lỗi ở hai mức.
Học sinh nhận biết, giải thích và vận dụng đúng cỡ mẫu, giá trị, tần số, bảng tần số, biểu đồ cột và biểu đồ đoạn thẳng.
Dùng một tình huống đời sống hoặc hình động, cho học sinh dự đoán trước khi nêu quy tắc.
Nhóm hỗ trợ dùng câu 1–8 mỗi mức; nhóm khá giỏi làm câu 9–20 và trình bày cách khác.
Yêu cầu học sinh nêu điều kiện, chọn tính chất và chỉ ra một lỗi sai thường gặp.
Chọn “Lưu dưới dạng PDF” trong hộp thoại in. Học liệu do website tự biên soạn.
Chưa dùng tần số tương đối hoặc dữ liệu ghép nhóm.
Cỡ mẫu, tổng tần số, tổng tần số tương đối, mốc nhóm và giới hạn suy luận đều được kiểm.
12 ví dụ, 30 hỏi đáp, 20 lỗi, 20 flashcard.
100 bài, 50 trắc nghiệm, 20 tự luận, 5 đề.
Mọi bảng đều kiểm ∑nᵢ=N và ∑fᵢ=1; nhóm không chồng lấn và kết luận không vượt bằng chứng.
Đề Hà Nội ghi đúng tính chất tham khảo nội bộ.