Gia tốc là gì? Công thức a = Δv/Δt và đơn vị m/s²
Gia tốc trung bình là độ biến thiên vận tốc chia khoảng thời gian: a⃗tb = Δv⃗/Δt, với Δt > 0. Đơn vị SI là m/s²; gia tốc khác vận tốc.
Hiểu và áp dụng
- Trong chuyển động thẳng trên trục đã chọn, a_tb = (v₂ − v₁)/(t₂ − t₁). Phải dùng vận tốc có dấu theo cùng một chiều dương.
- Ví dụ: vận tốc đổi từ +2 m/s lên +8 m/s trong 3 s. Δv = 8 − 2 = 6 m/s nên a_tb = 6/3 = 2 m/s².
- Đơn vị m/s² xuất phát từ (m/s)/s. Gia tốc không đổi 2 m/s² nghĩa là vận tốc tăng thêm 2 m/s mỗi giây theo chiều dương, không phải vật đi thêm 2 m mỗi giây.
- Công thức trên cho gia tốc trung bình trong khoảng đang xét. Khi gia tốc không đổi, nó cũng bằng gia tốc ở mọi thời điểm trong khoảng ấy.
- Gia tốc mô tả thay đổi của vectơ vận tốc. Vật chuyển động có thể có gia tốc bằng 0 nếu vận tốc không đổi; tốc độ không đổi nhưng hướng đổi vẫn có thể có gia tốc.
Ghi nhớ
Lấy vận tốc sau trừ vận tốc trước rồi chia thời gian; đơn vị là m/s².
Lỗi thường gặp
Tránh: Dùng v/t thay cho Δv/Δt trong mọi bài; ghi đơn vị m/s; cho rằng a = 0 nghĩa là vật đứng yên.
Đọc đầy đủ trong bài Chuyển động biến đổi. Gia tốc.