Cân một hộp đang mở nắp rồi đóng nắp có phải cùng một hệ vật không?
Một kết quả cân chỉ có ý nghĩa khi biết đang cân vật nào, có tính vật chứa hay không và cân đang hoạt động đúng điều kiện.
Trả lời trọng tâm
Nếu nắp vẫn được tính trong cả hai lần và không có gì thêm bớt, chỉ đổi trạng thái mở hay đóng không làm khối lượng toàn bộ hộp và nắp tự thay đổi. Nhưng nếu lần mở nắp được đặt ra ngoài cân thì hai lần đang cân hai hệ vật khác nhau.
Tình huống và cách phân tích
Thân hộp 80 g và nắp 20 g. Cân thân riêng được 80 g; cân cả thân lẫn nắp được 100 g. Chênh lệch là do có thêm nắp trong phần được cân, không do thao tác đóng tạo ra khối lượng.
Cách tự kiểm tra
Kiểm tra mặt đặt cân, vạch không và giới hạn đo. Chọn vật nhẹ, khô, không nguy hiểm. Chờ số chỉ ổn định, ghi rõ đơn vị, rồi xem phép trừ hoặc cách so sánh có thực sự trả lời câu hỏi về khối lượng hay không.
Khi trình bày kết quả, hãy giải thích vì sao dữ kiện trong tình huống đủ hoặc chưa đủ để kết luận. Nếu phải bổ sung giả thiết, ghi giả thiết ấy riêng; đừng biến một dự đoán thành số đo đã quan sát.
Điều dễ nhầm
Luôn liệt kê bộ phận nằm trên cân trước khi giải thích chênh lệch.
Đọc hình
Thân hộp được cân riêng với nắp ở ngoài, rồi thân và nắp cùng được cân. Hình chỉ minh họa tình huống và các điều kiện đang xét, không phải bản vẽ theo tỉ lệ.