Nêu được khối lượng là lượng chất chứa trong vật và đơn vị thường dùng là kilôgam.
VẬT LÝ 6–12 • HỌC TỪ HIỆN TƯỢNG ĐẾN BẢN CHẤTChuẩn GDPT hiện hành • Định hướng Hà Nội
ƯỚC MƠ LỚNPHÒNG KHÁM PHÁ VẬT LÝ
Trang chủKHTN 6 • CHƯƠNG 1 • BÀI 6
Đo khối lượng
Một túi gạo “nặng 5 kg” đang nói về khối lượng hay trọng lượng?
Khi cân nguyên liệu làm bánh, chênh vài chục gam có thể làm món ăn thay đổi. Khối lượng cho biết lượng chất chứa trong vật; cân giúp so sánh vật với đơn vị chuẩn.
01 • HỌC XONG LÀM ĐƯỢC GÌ?
Mục tiêu quan sát được, không dùng từ mơ hồ
Đổi được tấn, tạ, yến, kg, hg, dag, g, mg ở tình huống quen thuộc.
Xác định GHĐ, ĐCNN và chọn cân phù hợp.
Thực hiện cân đúng: chỉnh số 0, đặt vật, chờ ổn định, đọc và ghi đơn vị.
Kiến thức cần gọi lại
- Đổi đơn vị thập phân
- Biết GHĐ và ĐCNN
- Thực hiện quy trình đo có ước lượng
CHIẾN LƯỢC HỌC THÔNG MINH
Chu trình 5Đ: tự tìm ra bản chất trước khi xem lời giải
- 1Dự đoán: trả lời câu hỏi “Một túi gạo “nặng 5 kg” đang nói về khối lượng hay trọng lượng?” bằng một câu, dù chưa chắc đúng.
- 2Đo hoặc vẽ: dùng hình, sơ đồ, đại lượng và đơn vị để biểu diễn khối lượng và đơn vị.
- 3Diễn giải: nối hiện tượng → nguyên nhân/mô hình → kết luận; không nhảy thẳng tới công thức.
- 4Đối chiếu: đổi một điều kiện, dự đoán kết quả mới và tìm lỗi trong cách nghĩ ban đầu.
- 5Đúc kết: sau 24 giờ, đóng bài và tự nói lại 5 ý tóm tắt rồi làm một câu ôn nối.
02 • TỪ BẢN CHẤT ĐẾN QUY TẮC
Bốn lớp kiến thức cốt lõi
Chọn từng thẻ để học theo thứ tự: khái niệm → cách hiểu → ví dụ → phép kiểm.
Khối lượng và đơn vị
Khối lượng cho biết lượng chất chứa trong vật. Đơn vị cơ bản thường dùng là kilôgam (kg).
Hiểu thật dễMột gói đường 1 kg có cùng khối lượng dù đặt trên bàn hay mang lên tầng cao.
Ví dụ1 kg = 1 000 g; 1 g = 1 000 mg; 1 tấn = 1 000 kg.
Mẹo nhớ đúng bản chấtKhối lượng đo bằng kg hoặc g; lực mới đo bằng N.
Lỗi phải tránhGọi 5 kg là trọng lượng 5 kg.
03 • VẬT LÝ Ở NGAY QUANH EM
Bốn tình huống đời thường
Làm bánh
Cân bột, đường theo gam để giữ đúng tỉ lệ.
Mua thực phẩm
Đối chiếu khối lượng tịnh với khối lượng cả bao bì.
Gửi hành lý
Cân vali trước khi ra sân bay để tránh vượt mức.
Theo dõi sức khỏe
Cân cùng thời điểm và cùng điều kiện để so sánh có ý nghĩa.
04 • THÍ NGHIỆM CÓ KIỂM SOÁT
Cân trực tiếp và cân trừ bì
Cân bếp, cốc rỗng, gạo hoặc đậu khô.
Không đặt vật vượt GHĐ; giữ cân khô và sạch.
- Kiểm tra cân về 0.
- Cân cốc rỗng.
- Cân cốc có hạt.
- Lấy tổng trừ khối lượng cốc rồi kiểm tra bằng chức năng trừ bì nếu có.
Hai cách cho kết quả gần nhau trong giới hạn ĐCNN của cân.
Phép trừ loại phần khối lượng của vật chứa, chỉ giữ phần cần đo.
Ô thứ hai là khối lượng vật chứa (g)
KẾT QUẢ CÓ KIỂM ĐIỀU KIỆN120 g = 0,12 kg
Nếu vật chứa nặng 15 g thì tổng cần cân là 135 g.
05 • GIẢI TỪNG BƯỚC
Năm ví dụ tăng dần độ khó
Đổi 2,4 kg ra gam.
Phân tích1 kg = 1 000 g.
- 2,4 × 1 000 = 2 400
Kết luận2,4 kg = 2 400 g.
Cách nhìn khácTách 2 kg và 0,4 kg.
06 • AI GIA SƯ GỢI MỞ
Hỏi để hiểu, không xin đáp án tắt
Trợ lý Khối lượngTình huống 1/6
Trong các tình huống lớp 6, khối lượng của vật được coi là không đổi khi chuyển vị trí.
07 • TỔNG BIÊN TẬP BẮT LỖI
Sai ở đâu và sửa thế nào?
✕ SaiDùng kg làm đơn vị trọng lượng.
✓ SửaKg là khối lượng; trọng lượng là lực, đơn vị N.
✕ SaiKhông kiểm tra số 0.
✓ SửaChỉnh hoặc ghi độ lệch để hiệu chỉnh.
✕ SaiCân cả hộp rồi gọi đó là khối lượng vật.
✓ SửaTrừ bì hoặc cân hộp trước.
✕ SaiĐặt vật vượt GHĐ.
✓ SửaƯớc lượng và chọn cân đủ phạm vi để tránh hỏng cân.
08 • NHỚ NHANH, KHÔNG HỌC VẸT
Flashcard lõi kiến thức
1/6
09 • 20 BÀI TẬP • ĐÚNG 15% ÔN NỐI
Luyện năm mức, mỗi câu có năm lớp hướng dẫn
10 • TỰ CHẤM NGAY
Trắc nghiệm hiểu bản chất
—/10
Mục tiêu: ít nhất 8/10
1Đơn vị khối lượng là
22,5 kg bằng
3Trước khi cân cần
4Cân 7 kg bằng cân GHĐ 5 kg là
5Hộp 50 g, hộp + vật 230 g. Vật nặng
610 vật giống nhau nặng 90 g. Một vật
7Khối lượng tịnh là
8ĐCNN nhỏ hơn thường cho phép
9Đơn vị của trọng lượng là
10Cân vật nhỏ đáng tin hơn bằng cách
11 • ĐỒNG HÀNH ĐÚNG VAI
Góc phụ huynh và giáo viên
Phụ huynh
- Cho con cân nguyên liệu nấu ăn.
- Hỏi con vì sao túi và sản phẩm có khối lượng khác nhau.
- Nhắc không đặt vật quá nặng lên cân gia đình.
Giáo viên
- Dùng bao bì có khối lượng tịnh để phân biệt vật chứa.
- Cố ý tạo độ lệch số 0 cho học sinh phát hiện.
- Chưa đồng nhất khối lượng và trọng lượng.
12 • CHỐT BÀI
Năm điều phải tự nói lại được
- Khối lượng đo bằng kg hoặc g.
- Ước lượng rồi chọn GHĐ và ĐCNN.
- Kiểm tra số 0 trước khi cân.
- Vật chứa phải được trừ bì.
- Vật nhỏ nên cân nhiều rồi chia.
Nguồn đối chiếu phạm viChương trình GDPT môn Khoa học tự nhiên ↗Danh mục Khoa học tự nhiên 6 – Kết nối tri thức ↗Định hướng đánh giá năng lực tại Hà Nội ↗Danh mục bài KHTN 6 – Kết nối tri thức ↗NASA – Pha Mặt Trăng ↗NASA – Tám hành tinh ↗NASA – Thiên hà và Ngân Hà ↗Nội dung trên website được tự biên soạn, không sao chép nguyên văn sách giáo khoa.