Vì sao nhiệt kế phơi nắng có thể chỉ cao hơn nhiệt độ không khí?
Trả lời trọng tâm
Nhiệt kế trao đổi năng lượng với không khí nhưng cũng hấp thụ bức xạ từ Mặt Trời và trao đổi với vật xung quanh. Khi được nắng chiếu trực tiếp, nhiệt kế có thể đạt nhiệt độ cao hơn không khí. Số chỉ khi đó không đơn giản là nhiệt độ khí ở chỗ đặt.
Ví dụ và phân tích
Một nhiệt kế ngoài nắng chỉ 38 °C trong khi một nhiệt kế được che nắng, thoáng gió ở gần đó chỉ 32 °C. Chênh lệch có thể do điều kiện trao đổi nhiệt, không có nghĩa hai khối không khí cách nhau vài chục cm chắc chắn lệch 6 °C.
Cách kiểm tra
So sánh hai dụng cụ đã kiểm tra cùng nhau trong bóng râm trước. Đặt ở cùng cao độ, tránh tường nóng và cho đủ thời gian ổn định. Che bức xạ nhưng không bọc kín cách nhiệt hoàn toàn. Ghi rõ điều kiện đặt khi báo kết quả.
Ứng dụng
Nhờ đó học sinh hiểu vì sao trạm thời tiết cần che nắng và thông gió thay vì treo nhiệt kế tùy tiện ngoài trời. Muốn đo một đại lượng phải hạn chế tác động không thuộc đại lượng ấy.
Điều kiện và giới hạn
Không khẳng định bóng râm ở mọi nơi luôn có cùng nhiệt độ không khí. Gió, bề mặt đất và nguồn nhiệt lân cận vẫn ảnh hưởng. Không nhìn trực tiếp Mặt Trời để kiểm tra hướng nắng.
Đọc hình
Một nhiệt kế nhận tia nắng; một nhiệt kế dưới mái che thoáng có khí đi qua, tránh chạm tường. Hình chỉ minh họa mô hình, không phải ảnh đo thực nghiệm.