Vì sao màn hứng ảnh nghiêng có thể rõ ở giữa nhưng mờ ở mép?

Giải thích nguyên lý

Một mặt phẳng vật vuông góc trục của thấu kính lý tưởng cho ảnh rõ trên một mặt phẳng ảnh tương ứng. Khi màn bị nghiêng, các điểm trên màn không cùng nằm trong mặt phẳng ấy. Vùng giao với mặt phẳng ảnh có thể rõ, trong khi vùng phía trước hoặc sau nhận chùm tia chưa hội tụ đúng.

Ví dụ và phân tích

Giả sử ảnh một bảng chữ phẳng nằm rõ ở mặt phẳng cách kính 40 cm. Nếu xoay màn quanh đường giữa, mép trái lùi về phía kính còn mép phải ra xa. Việc giữa màn còn rõ không đủ chứng minh cả tấm màn đã được đặt đúng.

Cách kiểm tra

Lấy nét trên màn thẳng trước, rồi nghiêng nhẹ màn mà giữ vật và kính đứng yên. Theo dõi cùng một hàng chữ ở giữa và hai mép. Chỉ dùng đèn LED an toàn; sơ đồ biểu diễn mặt cắt ngang nên ghi rõ các điểm ảnh gốc nằm trên một mặt phẳng.

Ứng dụng

Khi đọc ảnh thí nghiệm, cần phân biệt lỗi vị trí màn với lỗi thấu kính. Nếu chỉ thay độ sáng, phần mép mờ chưa chắc được sửa. Căn phẳng màn là bước riêng trước khi kết luận chất lượng hệ quang học.

Điều kiện và giới hạn

Bài dùng vật phẳng, kính mỏng và góc nhỏ, bỏ qua cong trường và quang sai. Trong máy ảnh thực còn có những cấu hình nghiêng vật và ống kính đặc biệt; không dùng ví dụ này để khẳng định mọi màn hoặc cảm biến đều phải vuông góc trong mọi hệ.

Đọc hình

Chùm tia của ba điểm hội tụ trên cùng mặt phẳng ảnh, còn màn nghiêng chỉ đi qua điểm giữa của mặt phẳng đó.

Học tiếp

Thấu kính hội tụ và phân kỳ nhận biết bằng hình dạng nào Khúc xạ ánh sáng là gì ở mặt nước