Vì sao vệt sáng dịch chuyển khi xoay lăng kính dù nguồn đứng yên?

Giải thích nguyên lý

Hướng khúc xạ phụ thuộc góc tia tới so với pháp tuyến mặt kính. Xoay lăng kính làm các mặt và pháp tuyến đổi hướng đối với chùm tới. Vì vậy đường tia sau hai mặt có thể thay đổi dù nguồn không dịch chuyển.

Ví dụ và phân tích

Hai lượt mô phỏng dùng cùng một tia đỏ từ nguồn cố định. Lăng kính ở tư thế A cho vệt tại điểm P trên màn; xoay sang tư thế B có thể cho vệt tại Q. Không được quy ngay sự dịch vệt cho nguồn đã chạy hoặc màu đã đổi.

Cách kiểm tra

Đánh dấu nguồn và màn cố định, chỉ thay góc lăng kính. Vẽ pháp tuyến tại điểm tia gặp từng mặt trong mỗi lượt. Theo dõi cùng loại màu để không trộn tác dụng đổi tư thế với tán sắc giữa các màu.

Ứng dụng

Bài giúp hiểu việc căn chỉnh quang học: một chi tiết quay nhỏ có thể đưa chùm ra khỏi vùng cần nhận. Cần kiểm tra bố trí trước khi kết luận nguồn sáng không ổn định.

Điều kiện và giới hạn

Không phải xoay góc nào cũng còn tia ló theo đường cũ; có thể đổi mặt gặp hoặc xảy ra phản xạ toàn phần. Ví dụ chỉ xét hai tư thế còn truyền tia qua hai mặt, không suy góc từ tranh định tính.

Đọc hình

Nguồn đỏ và màn giữ nguyên, hai tư thế lăng kính có pháp tuyến khác nhau cho hai vị trí vệt P và Q.

Học tiếp

Thấu kính hội tụ và phân kỳ nhận biết bằng hình dạng nào Khúc xạ ánh sáng là gì ở mặt nước