Vì sao vị trí vật nhìn qua lăng kính không được suy trực tiếp từ chiều tia ló?

Giải thích nguyên lý

Mắt nhận tia ló nhưng thường quy đường nhìn ngược về nơi ánh sáng có vẻ phát ra. Muốn tìm vị trí biểu kiến phải kéo dài tia về phía sau từ hướng nhận, không lấy mũi tên truyền ánh sáng làm chiều dịch của vật. Đường truyền và đường suy vị trí có vai trò khác nhau.

Ví dụ và phân tích

Một chùm qua lăng kính bị đổi hướng rồi đi vào mắt. Nếu kéo ngược các tia ló, chúng có thể hướng về vùng biểu kiến khác vị trí vật thật. Một mũi tên tia đi xuống không đồng nghĩa vật nhìn thấy phải dịch xuống theo đúng mũi tên ấy.

Cách kiểm tra

Vẽ mắt, vật và ít nhất hai tia có nguồn gốc rõ. Dùng nét liền cho truyền sáng thật, nét đứt cho kéo dài suy vị trí. Không gọi giao của hai đường bất kỳ là ảnh nếu chúng không tương ứng cùng điểm vật.

Ứng dụng

Bài giúp tránh nhầm hướng khi giải thích nhìn vật qua lăng kính. Việc hiểu cách truy ngược đường nhìn quan trọng hơn học thuộc một chiều lệch không gắn với tư thế kính.

Điều kiện và giới hạn

Hình là mô hình định tính cho một vùng nhìn nhỏ, không khẳng định ảnh qua lăng kính luôn là một điểm lý tưởng không méo. Muốn tính độ dịch phải có hình học và chiết suất; không lấy từ tranh không tỉ lệ.

Đọc hình

Các tia thật sau lăng kính tới mắt, nét đứt kéo ngược cho vị trí biểu kiến khác vật; nét đứt không phải ánh sáng chạy ngược.

Học tiếp

Thấu kính hội tụ và phân kỳ nhận biết bằng hình dạng nào Khúc xạ ánh sáng là gì ở mặt nước