Núm chiết áp đổi điện áp bằng một con chạy như thế nào?
Khám phá mở rộng – KHTN, phần Vật lý 9
Chiết áp có hai đầu nối với một dải điện trở và một con chạy tiếp xúc tại vị trí có thể thay đổi. Khi đặt điện áp giữa hai đầu dải, con chạy chọn một phần điện áp làm đầu ra. Núm xoay vì thế biến vị trí cơ học thành một tín hiệu điện điều chỉnh được.
Ba chân không phải ba nguồn điện
Điện trở từ con chạy tới mỗi đầu thay đổi khi nó dịch chuyển, còn tổng điện trở giữa hai đầu dải thường gần như giữ nguyên trong điều kiện làm việc. Đầu ra lấy giữa con chạy và một đầu chuẩn.
Với dải có điện trở phân bố tuyến tính và tải rất nhẹ, tỉ lệ điện áp gần bằng tỉ lệ phần điện trở được chọn. Tuy nhiên, chiết áp có đặc tuyến khác, chẳng hạn dùng trong điều chỉnh âm thanh, không bắt buộc biến điện áp tuyến tính theo góc xoay.
Tải có thể kéo tỉ lệ đi chệch
Nếu mạch phía sau hút dòng đáng kể, nó cùng dải điện trở tạo một mạng mới. Điện áp trên con chạy khi ấy không nhất thiết bằng giá trị suy từ vị trí không tải.
Hình dung một bộ chia nước có nhánh phụ đang mở: dòng đi nhánh phụ làm trạng thái toàn mạng đổi. Phép ví chỉ nhắc vai trò tải; điện áp không phải một lượng nước đã chia sẵn trong linh kiện.
Vì sao không dùng mọi núm xoay như một chiết áp?
Một encoder có thể phát các xung hoặc mã vị trí thay vì đưa ra một phần điện áp từ dải điện trở. Hình dáng núm xoay giống nhau không đủ xác định nguyên lý bên trong.
Chiết áp cũng có thể được mắc bằng con chạy và một đầu để làm điện trở thay đổi, thường gọi chế độ biến trở. Đó là cách dùng khác cấu hình chia áp ba chân, với giới hạn công suất và dòng tiếp điểm phải được tôn trọng.
Ví dụ, núm âm lượng có thể điều chỉnh mức tín hiệu trước bộ khuếch đại, chứ không phải trực tiếp tiêu tán toàn bộ công suất loa trong một linh kiện nhỏ.
Hiểu lầm: xoay tới giữa luôn cho chính xác nửa điện áp trong mọi mạch. Đặc tuyến dải, tải và sai số tiếp xúc đều có thể làm khác đi.
Ghi nhớ: con chạy chọn tỉ lệ trên dải điện trở; muốn hiểu điện áp ra, phải xem cả mạch nhận tín hiệu.
Đọc thêm
- Cầu Wheatstone nhận ra một thay đổi điện trở nhỏ bằng phép so sánh ra sao?
- Bộ khuếch đại âm thanh class D dùng đóng ngắt để tạo tiếng ra sao?