Vì sao ống kính tele có thể ngắn hơn tiêu cự ghi trên thân?
Khám phá mở rộng – KHTN, phần Vật lý 9
Tiêu cự hiệu dụng của một hệ nhiều thấu kính không được đo đơn giản từ đầu vỏ tới cảm biến. Nhóm hội tụ và phân kỳ phối hợp có thể tạo hiệu ứng tiêu cự dài trong một bố trí cơ học ngắn hơn. Vì thế dòng số tiêu cự không phải thước đo chiều dài ngoài của ống.
Một thấu kính mỏng khác cả một cụm quang học
Với kính mỏng lý tưởng, việc dùng một mặt phẳng gần tâm kính làm mốc là thuận tiện. Ở hệ nhiều nhóm, mô tả gần trục dùng các mặt phẳng chính tương đương. Vị trí những mặt phẳng ấy phụ thuộc toàn cấu hình và không bắt buộc nằm ở giữa vỏ.
Ở bố trí tele quen thuộc, nhóm phía trước có công suất quang dương và nhóm phía sau có công suất âm. Nhóm sau làm thay đổi đường hội tụ và vị trí mốc quang học của cả hệ, cho phép giảm chiều dài so với tiêu cự hiệu dụng.
Kính phân kỳ không chỉ làm mọi thứ nhỏ đi
Nếu tách riêng một phần tử khỏi cụm, tính chất ảnh của nó không đại diện cho hệ ghép. Điều quan trọng là chùm tới phần tử ấy đã đang hội tụ hay phân kỳ như thế nào, và khoảng cách giữa các nhóm.
Hình dung một đội chuyền bóng: đường đi sau người thứ hai phụ thuộc cả quả bóng được người thứ nhất đưa tới ra sao. Đây chỉ là ví von về phối hợp; tính chất quang cần được xét theo đường tia và mặt sóng.
Tiêu cự dài không đồng nghĩa mọi góc chụp đều như nhau
Góc nhìn còn phụ thuộc kích thước vùng cảm biến sử dụng. Trong khi đó, chiều dài vỏ còn chịu yêu cầu lấy nét, kết cấu, che sáng và hiệu chỉnh sai lệch. Không thể chỉ đọc một số tiêu cự để đoán chính xác kích thước thiết bị.
Ví dụ, hai ống cùng tiêu cự nhưng thiết kế khác có thể khác chiều dài và khối lượng, mà không có nghĩa một ống đang ghi tiêu cự giả.
Hiểu lầm: tiêu cự phải luôn bằng khoảng cách từ mặt kính đầu tiên tới cảm biến ở mọi máy ảnh. Mốc ấy chỉ phù hợp cho một số mô hình đơn giản.
Ghi nhớ: cả cụm quyết định tiêu cự và mặt phẳng chính; vỏ cơ học không phải mốc quang học mặc định.
Đọc thêm
- Vì sao ghép một thấu kính hội tụ với một thấu kính phân kỳ có thể giảm viền màu?
- Quang tâm O, tiêu điểm F và tiêu cự f khác nhau thế nào