Vì sao đo riêng độ dịch chuyển ngang chưa cho tốc độ của xe chạy chéo trên mặt bàn?

Giải thích nguyên lý

Vận tốc có các thành phần theo trục. Theo dõi một tọa độ chỉ cho thành phần vận tốc theo trục ấy, không luôn cho độ lớn vận tốc toàn phần. Xe chạy xiên vẫn có thể đi nhanh dù tọa độ ngang tăng ít.

Ví dụ tính từng bước

Xe đi thẳng đều trên bàn với tốc độ 4 m/s, hướng hợp trục x góc 60°. Thành phần vx = 4 cos60° = 2 m/s. Trong 0,5 s, xe đi thật 2 m nhưng dịch chuyển theo x chỉ 1 m. Lấy 1 m chia 0,5 s cho 2 m/s là đúng vx, chưa phải tốc độ toàn phần.

Điểm dễ hiểu sai

Không gọi phép đo thành phần là hoàn toàn vô nghĩa; phải ghi đúng đại lượng. Muốn tốc độ cần cả hai thành phần hoặc độ dài đường đi được hiệu chuẩn.

Tự kiểm tra

vy = 4 sin60° = 2√3 m/s; căn của vx² + vy² vẫn bằng 4 m/s.

Điều kiện áp dụng

Đường thẳng, cùng mặt phẳng tọa độ đã hiệu chuẩn, không thêm chuyển động của camera. Hình chỉ biểu diễn thành phần.

Đọc hình minh họa

Xe chạy chéo 60° với trục x; vectơ vận tốc và hai thành phần vuông góc được phân biệt. Các mũi tên chỉ đại lượng theo nhãn; hình định tính không dùng để đo tỉ lệ lực hoặc độ dài. Riêng đồ thị và bài 0100 đọc theo số liệu ghi trên hình.

Học tiếp

Cách đo xe đồ chơi bằng video quay chậm Đo trực tiếp và đo gián tiếp khác nhau thế nào