Vì sao đổi đơn vị trên trục đồ thị làm số đo độ dốc thay đổi nhưng không đổi chuyển động?

Giải thích nguyên lý

Độ dốc phải được đọc cùng đơn vị hai trục. Đổi mét thành centimet làm tọa độ số lớn hơn, nhưng ý nghĩa vật lý vẫn giữ nếu đổi đơn vị nhất quán. Góc nghiêng nhìn bằng mắt còn phụ thuộc tỉ lệ trình bày nên không thể thay thế phép tính.

Ví dụ tính từng bước

Một xe đi đều: từ t = 1 s đến 3 s, x tăng từ 2 m lên 6 m. Vận tốc là (6 − 2)/(3 − 1) = 2 m/s. Nếu trục vị trí ghi cm thì độ dốc số là (600 − 200)/2 = 200 cm/s, vẫn bằng 2 m/s. Không được ghi kết quả thành 200 m/s.

Điểm dễ hiểu sai

Phải lấy hiệu vị trí, hiệu thời gian và giữ đơn vị. Đo góc đường vẽ bằng thước đo góc không tự cho vận tốc nếu chưa biết tỉ lệ trục.

Tự kiểm tra

Nếu thời gian đổi sang phút, 2 s = 1/30 phút, vận tốc được ghi 120 m/phút.

Điều kiện áp dụng

Cùng dữ liệu và hệ quy chiếu; chỉ thay cách ghi đơn vị, không thay quá trình vật lý.

Đọc hình minh họa

Hai đồ thị cùng dữ liệu x–t, trục vị trí lần lượt m và cm; đặt xe phía dưới để nhấn mạnh cùng một chuyển động. Các mũi tên chỉ đại lượng theo nhãn; hình định tính không dùng để đo tỉ lệ lực hoặc độ dài. Các đồ thị đọc theo số liệu và đơn vị hai trục.

Học tiếp

Cách đo xe đồ chơi bằng video quay chậm Đo trực tiếp và đo gián tiếp khác nhau thế nào