Vì sao hai đĩa tiếp xúc quay ngược chiều nhưng đai không chéo có thể làm chúng quay cùng chiều?

Giải thích nguyên lý

Điều kiện không trượt buộc vận tốc tại vùng tiếp xúc phù hợp nhau. Với hai đĩa tiếp xúc ngoài, hai điểm tiếp xúc nằm ở hai phía đối diện của hai tâm nên hai chiều quay phải ngược nhau. Với đai không chéo nối hai puly, hai vùng tiếp xúc tương ứng có thể đi cùng chiều đai khi hai puly quay cùng chiều. Cần xét hình học truyền động, không chỉ so hai mũi tên tùy đặt.

Ví dụ tính từng bước

Puly hoặc đĩa A bán kính 0,10 m quay 10 rad/s, tốc độ tiếp xúc 1 m/s. B bán kính 0,20 m có độ lớn tốc độ góc 1/0,20 = 5 rad/s nếu không trượt. Tiếp xúc ngoài làm B ngược chiều A; đai không chéo làm B cùng chiều A. Độ lớn 5 rad/s không đủ cho biết dấu nếu chưa đọc cấu hình.

Điểm dễ hiểu sai

Không dùng kết luận cùng chiều cho một bộ đai chéo. Không lấy tỉ số tốc độ góc bằng tỉ số bán kính cùng thứ tự.

Tự kiểm tra

Kiểm 10 × 0,10 = 5 × 0,20 = 1 m/s ở cả hai cấu hình lý tưởng.

Điều kiện áp dụng

Hai trục cố định, tiếp xúc hoặc đai không trượt, đai nhẹ và không chéo trong hình thứ hai; bỏ biến dạng và tổn hao.

Đọc hình minh họa

Hai cấu hình có cùng cặp bán kính 1:2: đĩa tiếp xúc ngoài và puly nối đai không chéo, chiều quay được vẽ theo vận tốc tiếp xúc. Các mũi tên chỉ đại lượng theo nhãn; hình định tính không dùng để đo tỉ lệ lực hoặc độ dài. Các đồ thị đọc theo số liệu và đơn vị hai trục.

Học tiếp

Gia tốc hướng tâm hướng vào đâu Tốc độ góc đo bằng radian trên giây