Vì sao không lấy trung bình cộng các vận tốc đo từ những khoảng thời gian khác nhau?

Giải thích nguyên lý

Mỗi vận tốc trung bình đại diện cho một khoảng thời gian riêng. Muốn tìm vận tốc trung bình cả quá trình phải cộng độ dịch chuyển và chia tổng thời gian; khoảng dài cần có trọng số lớn hơn. Trung bình cộng đơn giản chỉ đúng khi các khoảng thời gian bằng nhau.

Ví dụ tính từng bước

Theo một trục chung, xe đi 4 m trong 1 s rồi 6 m trong 3 s. Vận tốc hai đoạn là 4 và 2 m/s; trung bình cộng bằng 3 m/s nhưng cả chặng là (4 + 6)/(1 + 3) = 2,5 m/s.

Điểm dễ hiểu sai

Nếu có đoạn quay đầu, dùng dịch chuyển có dấu khi tính vận tốc trung bình; muốn tốc độ trung bình phải cộng quãng đường. Không trộn hai đại lượng.

Tự kiểm tra

Đổi đoạn sau thành 6 m trong 1 s: hai thời gian bằng nhau thì trung bình 4 và 6 m/s đúng bằng 5 m/s.

Điều kiện áp dụng

Đây là ghép các khoảng đo liên tiếp, cùng hệ quy chiếu và không bỏ sót thời gian chờ.

Đọc hình minh họa

Xe đi qua ba mốc trên đường, chú thích từng quãng và từng khoảng thời gian khác nhau. Các mũi tên chỉ đại lượng theo nhãn; hình định tính không dùng để đo tỉ lệ lực hoặc độ dài. Riêng đồ thị và bài 0100 đọc theo số liệu ghi trên hình.

Học tiếp

Cách đo xe đồ chơi bằng video quay chậm Đo trực tiếp và đo gián tiếp khác nhau thế nào