Vì sao rời tay khỏi xe đang chạy trên bàn nhẵn không làm hợp lực xuất hiện ngược chiều ngay lập tức?

Giải thích nguyên lý

Lực tay chấm dứt không tự sinh ra một lực mới. Sau khi buông, phải kiểm các tương tác còn lại. Trong mô hình mặt bàn nhẵn, trọng lực và phản lực cân bằng đứng, không lực ngang nên xe giữ vận tốc ngang. Nếu xe thật chậm lại thì cần tìm lực cản thật.

Ví dụ tính từng bước

Xe 0,5 kg có v = 2 m/s lúc rời tay. Nếu hợp lực ngang bằng 0 trong 3 s, xe đi thêm 6 m với cùng vận tốc. Nếu thay bằng hợp lực cản 0,2 N trái, gia tốc là −0,4 m/s² và sau 3 s vận tốc còn 0,8 m/s.

Điểm dễ hiểu sai

Không lấy câu “hết lực kéo” làm nguyên nhân đủ để xe dừng. Hai mô hình có kết quả khác do lực cản, không do tay buông tạo lực hãm bí ẩn.

Tự kiểm tra

Với cản đã cho, độ dịch chuyển 3 s là 4,2 m, nhỏ hơn 6 m của mặt bàn lý tưởng.

Điều kiện áp dụng

Chỉ xét khoảng trước khi xe dừng và bàn đủ dài trong mô hình; các giá trị cản không đại diện mọi xe đồ chơi.

Đọc hình minh họa

Xe trước và sau rời tay, hai trường hợp bàn nhẵn và có cản được tách riêng, không vẽ lực “hết đà”. Các mũi tên chỉ đại lượng theo nhãn; hình định tính không dùng để đo tỉ lệ lực hoặc độ dài. Các đồ thị đọc theo số liệu và đơn vị hai trục.

Học tiếp

Định luật II Newton viết dưới dạng vectơ thế nào Cô lập vật trước khi giải bài lực như thế nào