Khám phá Vật lý lớp 10

Băng keo dính nhờ tiếp xúc sát và lớp keo mềm có tính nhớt đàn hồi. Vì sao ấn giúp bám, còn bóc từ mép làm vùng tách tiến dần?

Dây cao su đàn hồi nhờ mạng chuỗi polymer đổi cấu hình. Hiểu vai trò của entropy, liên kết mạng và vì sao không thể coi mọi dây cao su như lò xo.

Cùng một tờ giấy nhưng hình gấp khác có thể chịu uốn khác. Hiểu vai trò của tiết diện, hướng nếp và vì sao gấp không biến giấy thành vật liệu mới.

Màng xốp hơi giảm lực va chạm nhờ các túi khí và lớp màng biến dạng. Vì sao nó có giới hạn và không thể làm năng lượng va chạm biến mất?

Máy giặt vắt nước bằng chuyển động quay và các lỗ trên lồng. Hiểu vì sao nước rời ra, quần áo ở lại và vắt vẫn khác sấy bằng bay hơi.

Tay co cửa có lò xo và phần giảm chấn thủy lực làm hai việc khác nhau. Vì sao lò xo đưa cửa về, còn đường dầu hạn chế giúp cửa đi chậm?

Dàn bi Newton truyền lực qua những biến dạng rất nhỏ của các viên bi. Vì sao cần xét cả động lượng và năng lượng, và vì sao chuyển động cuối cùng giảm?

Đổi dòng nước quá nhanh có thể tạo sóng áp suất và làm ống rung. Hiểu tiếng búa nước mà không nhầm với áp suất đứng yên hoặc mọi tiếng trong đường ống.

Lò xo Slinky xuống bậc nhờ trọng lực, biến dạng và những chỗ tiếp xúc thay đổi. Vì sao chuyển động giống bước đi vẫn cần mất dần thế năng?

Nón kép có vẻ lăn lên những ray nghiêng nhưng tâm khối lượng đang đi xuống. Hình học của ray và điểm tựa giải thích nghịch lý thị giác này ra sao?

Rattleback có thể quay chậm lại, lắc rồi đảo chiều. Sự lệch giữa hình dạng đáy và phân bố khối lượng ghép hai chuyển động này như thế nào?

Tippe Top có thể nâng thân lên và xoay trên cán. Hiểu vai trò của ma sát, moment lực và năng lượng quay mà không nhầm với con quay tự do trong không khí.

Sợi dây của yo-yo vừa kéo lên vừa làm vật quay khi tháo dây. Khám phá vì sao rơi không đồng nghĩa rơi tự do và năng lượng được chia cho hai chuyển động.

ABS theo dõi chuyển động bánh xe và điều chỉnh áp suất phanh khi có nguy cơ khóa cứng. Vì sao giữ khả năng lái không đồng nghĩa luôn có quãng dừng ngắn nhất?

Phần uốn ở đầu cánh giúp điều chỉnh dòng xoáy và giảm một thành phần lực cản. Hiểu tác dụng của winglet mà không coi nó là chi tiết bắt buộc của mọi máy bay.

Khi ô tô rẽ, hai bánh cùng cầu đi những quãng đường khác nhau. Bộ vi sai truyền chuyển động nhưng vẫn cho phép chênh tốc độ quay bằng cách nào?

Hiểu lực hướng tâm và lực ly tâm qua hai góc nhìn: người đứng ngoài và người ngồi trên hệ quay. Tránh nhầm lực quán tính với cặp lực Newton III.

Bộ cuộn dây an toàn nhận chuyển động nhanh và khóa cơ cấu nhả dây. Phân biệt cảm biến theo dây, theo xe, bộ căng đai và giới hạn của từng thiết kế.

Rotor chính tạo mômen phản tác dụng lên thân trực thăng. Cánh quạt đuôi tạo lực ở xa trục để cân mômen và điều khiển hướng, khác nhiệm vụ nâng máy bay.

HEPA không chỉ là một cái rây. Hiểu cách va đập, chặn bắt và chuyển động Brown đưa bụi đến sợi lọc, cùng giới hạn của lọc không khí.

Ống Pitot so sánh áp suất tại cửa hứng dòng với áp suất tĩnh. Hiểu ý nghĩa áp suất động, giới hạn mô hình và vì sao không đo tốc độ so với mặt đất.

Thanh chống khí dùng khí nén, piston và cần để tạo lực nâng. Hiểu vai trò diện tích hiệu dụng, vị trí lắp và khác biệt giữa đỡ nắp với giảm tốc.

Quạt hướng trục cho dòng đi chủ yếu dọc trục quay; quạt ly tâm đưa khí từ vùng tâm ra ngoài. Hiểu hình dạng và vì sao không chọn quạt chỉ bằng tốc độ quay.

Các quả văng đổi vị trí theo tốc độ quay, kéo cơ cấu thay đổi cấp năng lượng cho máy. Hiểu vòng phản hồi cơ học và khác biệt giữa điều tốc với phanh.

Biến dạng có kiểm soát giúp quản lý năng lượng và quãng dừng trong va chạm. Hiểu vì sao độ cứng và khả năng bảo vệ không phải một khái niệm.

Dây động giãn, nhận một phần năng lượng và làm quá trình hãm kéo dài. Hiểu khác biệt với dây ít giãn cùng các giới hạn của một mô hình đơn giản.

Hai lớp mặt cách xa nhau chịu tác dụng khi uốn, còn lõi tổ ong giữ khoảng cách và truyền lực. Hiểu khác biệt giữa tấm nhiều lỗ với tấm yếu.

Bọt viscoelastic có cả đáp ứng đàn hồi và phụ thuộc thời gian. Hiểu sự hồi chậm, năng lượng tiêu tán và vì sao tên nhớ hình không có nghĩa vật liệu biết người nằm.

Dẻo và giòn mô tả cách biến dạng trước phá hủy. Hiểu khác biệt với mềm/cứng và vì sao nhiệt độ, khuyết tật hay tốc độ tác động cũng có vai trò.

Tìm hiểu các trục quay vuông góc trong khớp các đăng, khả năng truyền quay khi hai trục lệch hướng và giới hạn của khớp đơn.