Bộ biến mô ô tô truyền mômen qua dầu mà vẫn cho hai phía quay khác tốc độ ra sao?
Khám phá mở rộng – Vật lý 10
Bộ biến mô thủy lực truyền mômen từ động cơ sang đầu vào hộp số nhờ một dòng dầu tuần hoàn giữa các bánh có cánh. Hai phía có thể quay khác tốc độ; bộ phận dẫn hướng gọi là stator còn giúp nhân mômen trong một số chế độ.
Bánh này khuấy dòng, dòng đẩy bánh kia
Bánh bơm nối với phía động cơ làm dầu chuyển động. Khi dầu đổi hướng và trạng thái chuyển động qua turbine, nó trao đổi động lượng với các cánh, tạo mômen lên phía nhận.
Vì không phải hai bánh răng ăn khớp cứng với nhau, turbine không bị buộc quay đúng bằng tốc độ bánh bơm. Đây là một lý do cơ cấu có thể hỗ trợ khởi hành êm: phía động cơ tiếp tục quay trong khi phía nhận còn chuyển động chậm.
Stator không phải một bánh thừa
Dầu rời turbine còn phải quay về bánh bơm. Hướng dòng hồi ảnh hưởng tác dụng lên các cánh phía trước. Stator dẫn hướng lại dòng, đồng thời truyền phản lực tới phần đỡ trong chế độ thích hợp.
Nhờ có đường phản lực này, mômen turbine có thể lớn hơn mômen đầu vào tại một số trạng thái chênh tốc. Không nên mô tả cả hệ như hai chiếc quạt đối diện mà bỏ hẳn vai trò của stator.
Khi tốc độ turbine tăng gần phía dẫn, chế độ dòng thay đổi và tác dụng nhân mômen giảm. Trong thiết kế phổ biến, cơ cấu một chiều cho stator chuyển sang quay theo khi điều kiện phù hợp.
Mômen lớn hơn không phải năng lượng miễn phí
Công suất quay phụ thuộc đồng thời mômen và tốc độ góc. Phía nhận có mômen lớn nhưng quay chậm chưa có nghĩa nhận nhiều công suất hơn nguồn cấp. Một phần năng lượng còn chuyển thành nhiệt trong dầu.
Nhiều bộ biến mô có ly hợp khóa để tạo đường truyền cơ khí ở điều kiện vận hành thích hợp, giảm tổn hao do trượt. Đó là một trạng thái truyền động khác với chỉ dựa vào trao đổi qua dầu.
Hiểu lầm: dầu chỉ bôi trơn, mọi mômen luôn đi qua tiếp xúc kim loại trực tiếp. Ở chế độ thủy động, chính chuyển động của dầu là mắt xích truyền mômen.
Ghi nhớ: bánh bơm cấp chuyển động cho dầu; turbine nhận tác động; stator định hướng dòng hồi; chế độ làm việc quyết định mức trượt và mức nhân mômen.
Đọc thêm
- Hộp số CVT hai puli đổi tỉ số truyền liên tục bằng cách nào?
- Ly hợp ly tâm tự nối truyền động khi động cơ quay nhanh lên ra sao?