Vì sao có vòng hào quang quanh bóng máy bay trên mây?
Khoa học tự nhiên 9 – phần Vật lý • Khám phá mở rộng
Vòng hào quang màu quanh bóng máy bay trên mây thường là một hiện tượng quang học gọi là glory. Ánh sáng Mặt Trời bị các giọt nước trong mây tán xạ trở về gần phía nguồn, tạo những vòng màu quanh điểm đối Mặt Trời theo góc nhìn của người quan sát. [1]
Vì sao vòng màu nằm gần bóng?
Hình dung một đường đi từ Mặt Trời qua vị trí người quan sát và kéo dài tới đám mây. Hướng đó xác định điểm đối Mặt Trời. Nó cũng là hướng bóng của người quan sát có thể xuất hiện.
Vì người ngồi trong máy bay ở gần vị trí máy bay so với khoảng cách tới mây, glory có thể trông như bao quanh bóng máy bay. Bóng không phải nguồn phát ra vòng sáng. Hai hình cùng có liên hệ với hình học chiếu sáng và góc quan sát. [2]
Trước thời máy bay, người đứng trên núi cũng có thể thấy vòng màu quanh bóng của mình trên mây hay sương phía dưới. Không cần một động cơ hoặc cánh máy bay mới tạo được hiện tượng ấy. [1]
Một kiểu tán xạ khác cầu vồng quen thuộc
Glory gắn với tương tác sóng ánh sáng và các giọt mây có kích thước phù hợp. Những vòng màu không nên được giải thích đơn giản là hình ảnh của một lăng kính khổng lồ trong mây.
Cầu vồng thông thường cũng liên quan giọt nước và hướng đối Mặt Trời, nhưng có hình học và đường tương tác khác. Glory thường là những vòng nhỏ theo góc nhìn quanh vùng trung tâm; không phải một cầu vồng chính thu nhỏ bằng cách máy bay bay cao hơn.
Có phải nhìn thấy bóng là sẽ thấy glory?
Không. Mây, vị trí Mặt Trời, vị trí quan sát và đặc điểm giọt nước phải phù hợp. Một ảnh vệ tinh còn có thể ghi nhận glory dù không thấy được bóng vệ tinh trên mây. NASA đã nêu trường hợp ấy trong ảnh quan sát mây trên Thái Bình Dương. [2]
Nếu hai người đứng cách nhau đáng kể nhìn mây, điểm đối Mặt Trời của họ cũng khác; không nên xem vòng màu là một chiếc vòng vật chất treo ở một tọa độ cố định.
Điều hấp dẫn của hiện tượng này là chính vị trí người quan sát tham gia tạo ra hình ảnh: muốn giải thích một cảnh đẹp, cần hỏi nguồn sáng ở đâu, giọt nước ở đâu và mình đang nhìn theo hướng nào.
Kết nối với bài học
Đọc thêm: Cầu vồng có phải chỉ do một lăng kính tạo ra.
Chương trình Khoa học tự nhiên 9 – phần Vật lý · Trợ lý AI Ước Mơ Lớn.