Nhận diện điều kiện cháy–nổ.
HÓA HỌC 6–12 • TỪ CHẤT ĐẾN HẠT, TỪ PHẢN ỨNG ĐẾN CUỘC SỐNGChương trình GDPT quốc gia • Tự biên soạn
ƯỚC MƠ LỚNPHÒNG KHÁM PHÁ HÓA HỌC
Trang chủChuyên đề học tập Hóa học 10 • Bài 5–8 • ĐÃ BIÊN SOẠN ĐẦY ĐỦ
Chuyên đề 2. Hóa học trong việc phòng chống cháy, nổ
Hiểu phản ứng để phòng ngừa, báo động và thoát nạn đúng
Từ bản chất cháy–nổ, ba nhiệt độ dễ nhầm, định lượng oxygen–nhiệt đến lựa chọn phòng cháy và thoát nạn.
4bài học80bài tập40trắc nghiệm120AI hỏi đáp
BẢN ĐỒ ĐÚNG THỨ TỰ
Học Bài 5 đến Bài 8
Mỗi bài có lý thuyết, ví dụ, mô phỏng, AI, 20 bài tập, 10 trắc nghiệm và rào chắn an toàn.
01
BÀI 5Sơ lược về phản ứng cháy, nổĐiều gì biến một vật cháy được thành một đám cháy hoặc vụ nổ nguy hiểm?
Học bài →02BÀI 6Điểm chớp cháy. Nhiệt độ ngọn lửa. Nhiệt độ tự bốc cháyVì sao ba con số nhiệt độ liên quan cháy không thể dùng thay cho nhau?
Học bài →03BÀI 7Hóa học về phản ứng cháy, nổLàm sao dùng phương trình và năng lượng để giải thích cháy hoàn toàn, cháy thiếu oxygen và tăng áp?
Học bài →04BÀI 8Phòng chống cháy, nổKhi có nguy cơ hoặc đám cháy, quyết định nào cứu người trước và phù hợp loại cháy?
Học bài →SƠ ĐỒ TƯ DUY
Tuyến suy luận xuyên chuyên đề
01Tam giác cháy02Nổ–tăng áp03Ba nhiệt độ04Tỉ lượng O₂05CO–khói độc06Phòng ngừa–thoát nạn
YÊU CẦU CẦN ĐẠT
Hiểu bản chất, tính đúng và hành động an toàn
Phân biệt ba nhiệt độ.
Cân bằng phản ứng cháy.
Giải thích CO và tăng áp.
Chọn hành động PCCC an toàn theo vật cháy.
Bản đồ nguy cơ một không gian quen thuộc: nguồn cháy, nhiên liệu, đường khói, lối thoát, cảnh báo, biện pháp giảm nguy cơ và kịch bản gọi 114.
Tiêu chí: đúng thứ tự, đúng mô hình, đúng đơn vị, có bằng chứng, giới hạn và rào chắn an toàn.
CỔNG CUỐI CHƯƠNG • 20 CÂU
Kiểm mối nối giữa các bài, không học rời từng mảnh
Đạt từ 80%. Sau khi nộp, từng câu hiện đáp án và giải thích.
—/20
Mục tiêu: 16/20
1Bài 5Nhận định sau đúng hay sai? “Trong phạm vi bài học, cháy là phản ứng oxi hóa–khử tỏa nhiệt, thường kèm phát sáng; để duy trì cần chất cháy, chất oxi hóa và đủ năng lượng mồi, còn chuỗi phản ứng giải thích sự lan truyền.”
2Bài 5Nhận định sau đúng hay sai? “Nổ là quá trình giải phóng năng lượng rất nhanh gây tăng áp đột ngột; có nổ vật lí do áp suất và nổ hóa học do phản ứng nhanh. Không phải mọi tiếng nổ đều là phản ứng hóa học.”
3Bài 5Nhận định sau đúng hay sai? “Hơi hoặc khí cháy chỉ lan truyền ngọn lửa trong một khoảng nồng độ giữa giới hạn cháy dưới và trên, phụ thuộc chất, nhiệt độ, áp suất và phép thử; ngoài khoảng không có nghĩa là an toàn vĩnh viễn vì điều kiện có thể đổi.”
4Bài 5Nhận định sau đúng hay sai? “Bụi chất cháy phân tán trong không khí có diện tích tiếp xúc lớn nên có thể phản ứng rất nhanh; không gian kín, nguồn mồi và bụi lơ lửng làm nguy cơ tăng.”
5Bài 5Nhận định sau đúng hay sai? “Chỉ cần có oxygen thì vật gì cũng cháy.”
6Bài 6Nhận định sau đúng hay sai? “Điểm chớp cháy là nhiệt độ thấp nhất theo phương pháp thử xác định mà hơi phía trên chất lỏng tạo hỗn hợp có thể bắt cháy thoáng qua khi gặp nguồn mồi; nó không phải nhiệt độ chất lỏng tự cháy.”
7Bài 6Nhận định sau đúng hay sai? “Nhiệt độ tự bốc cháy là nhiệt độ thấp nhất theo điều kiện thử mà chất bắt cháy trong không khí không cần ngọn lửa hay tia lửa ngoài; giá trị phụ thuộc phương pháp, vật chứa và điều kiện.”
8Bài 6Nhận định sau đúng hay sai? “Nhiệt độ ngọn lửa là nhiệt độ vùng cháy và thay đổi theo nhiên liệu, tỉ lệ chất oxi hóa, mức trộn, nhiệt độ đầu, thất thoát nhiệt và vị trí đo; nhiệt độ ngọn lửa đoạn nhiệt là giới hạn mô hình lí tưởng.”
9Bài 6Nhận định sau đúng hay sai? “Điểm sôi không phải điểm chớp cháy. Chất lỏng có thể tạo đủ hơi cháy ở nhiệt độ thấp hơn nhiều điểm sôi; thông gió, diện tích bề mặt và độ kín ảnh hưởng nồng độ hơi.”
10Bài 6Nhận định sau đúng hay sai? “Đạt điểm chớp cháy thì chất tự bốc cháy không cần tia lửa.”
11Bài 7Nhận định sau đúng hay sai? “Hydrocarbon CₓHᵧ cháy hoàn toàn theo CₓHᵧ+(x+y/4)O₂→xCO₂+(y/2)H₂O; hệ số có thể nhân để thành số nguyên. Tỉ lệ này là tỉ lượng, không phải hướng dẫn pha hỗn hợp thực tế.”
12Bài 7Nhận định sau đúng hay sai? “Thiếu oxygen, trộn kém hoặc làm nguội vùng phản ứng có thể tạo CO, carbon và hydrocarbon chưa cháy; sản phẩm thực tế phụ thuộc điều kiện và CO cực độc vì cản trở vận chuyển oxygen trong máu.”
13Bài 7Nhận định sau đúng hay sai? “Tổng nhiệt lí thuyết có thể ước tính từ lượng chất và enthalpy cháy; tốc độ giải phóng nhiệt còn phụ thuộc tốc độ phản ứng, cấp oxygen và truyền nhiệt.”
14Bài 7Nhận định sau đúng hay sai? “Khí nóng giãn nở và sản phẩm khí tạo nhanh trong không gian hạn chế làm áp suất tăng; mức nguy hiểm phụ thuộc động học, tỉ lệ hỗn hợp, thông hơi và độ bền kết cấu.”
15Bài 7Nhận định sau đúng hay sai? “Cứ cân bằng oxygen trước carbon và hydrogen sẽ luôn dễ hơn.”
16Bài 8Nhận định sau đúng hay sai? “Phòng cháy ưu tiên quản lí nhiên liệu, chất oxi hóa, nguồn mồi, điện, bề mặt nóng, tích điện và thông gió; tách chất không tương hợp và giữ lối thoát thông thoáng.”
17Bài 8Nhận định sau đúng hay sai? “Chữa cháy dựa trên làm nguội, cách li nhiên liệu/oxygen hoặc cắt chuỗi phản ứng; tác nhân phải phù hợp vật cháy. Nước không dùng cho dầu mỡ đang cháy, kim loại phản ứng với nước hoặc thiết bị còn điện.”
18Bài 8Nhận định sau đúng hay sai? “Khi phát hiện cháy: báo động, gọi lực lượng chuyên nghiệp theo số 114 tại Việt Nam, thoát theo lối an toàn, không dùng thang máy và không quay lại; chỉ chữa cháy ban đầu khi đã được huấn luyện, có đường thoát và đám cháy còn nhỏ.”
19Bài 8Nhận định sau đúng hay sai? “Khói làm giảm tầm nhìn, chứa hạt và khí độc như CO; nhiều vật liệu còn tạo khí ăn mòn/độc khác. Cửa đóng có thể làm chậm khói và nhiệt; mặt nạ lọc thông thường không thay thiết bị thở chuyên dụng.”
20Bài 8Nhận định sau đúng hay sai? “Chỉ cần mua bình chữa cháy là đã phòng cháy đầy đủ.”
GÓC PHỤ HUYNH
Hỏi định nghĩa và giới hạn
Không cho học sinh tự thử nguồn bức xạ, lửa, bình kín, nhiên liệu hay hóa chất. Với PCCC, luyện sơ đồ thoát nạn và số 114.
GÓC GIÁO VIÊN
Chấm cả mô hình và an toàn
Ưu tiên hiện tượng → mô hình → đại lượng → dữ liệu → kiểm chứng → rào chắn; không thưởng cho đáp số thiếu điều kiện.
NGUỒN ĐỐI CHIẾU
Chương trình GDPT môn Hóa học – Bộ GD&ĐT ↗Thông tư 17/2025/TT-BGDĐT – văn bản hiện hành ↗Mục lục Chuyên đề Hóa học 10 – Kết nối tri thức ↗IAEA – Radiation protection of patients and the public ↗IUPAC Gold Book – thuật ngữ hóa học ↗Cục Cảnh sát PCCC & CNCH – hướng dẫn cộng đồng ↗NIST Chemistry WebBook – dữ liệu hóa học ↗PhET – mô phỏng khoa học tương tác ↗Chuyên đề được tách khỏi bảy chương cốt lõi; website không sao chép nguyên văn sách giáo khoa.