Gọi tên và phân loại hydrocarbon.
HÓA HỌC 6–12 • TỪ CHẤT ĐẾN HẠT, TỪ PHẢN ỨNG ĐẾN CUỘC SỐNGChương trình GDPT quốc gia • Tự biên soạn
ƯỚC MƠ LỚNPHÒNG KHÁM PHÁ HÓA HỌC
Trang chủHóa học 11 • Chương 4 • Bài 15–18 • ĐÃ HOÀN THIỆN
Chương 4. Hydrocarbon
Đọc liên kết để hiểu alkane, alkene–alkyne, arene, nhiên liệu và vật liệu
Ba bài kiến thức mới và một bài ôn tập, nối cấu tạo–danh pháp–đồng phân–phản ứng với nhiên liệu, polymer, môi trường và an toàn nghề nghiệp.
4bài học80bài tập40trắc nghiệm120AI hỏi đáp
BẢN ĐỒ CHƯƠNG
Học theo mắt xích, không thuộc phương trình rời
Mỗi bài có lý thuyết, ví dụ, mô phỏng, AI, bài tập và tự chấm.
01
BÀI 15AlkaneVì sao alkane khá kém hoạt động nhưng vẫn là nhiên liệu và nguyên liệu hóa dầu quan trọng?
Học bài →02BÀI 16Hydrocarbon không noMột liên kết π làm alkene và alkyne phản ứng khác alkane như thế nào?
Học bài →03BÀI 17Arene (Hydrocarbon thơm)Vì sao benzene có ba liên kết π nhưng thường ưu tiên phản ứng thế hơn phản ứng cộng?
Học bài →04BÀI 18Ôn tập Chương 4Làm sao nhìn công thức/cấu tạo để phân loại hydrocarbon, chọn phản ứng và kiểm rủi ro đúng điều kiện?
Học bài →SƠ ĐỒ TƯ DUY
Tuyến suy luận xuyên chương
01Alkane–thế02Cháy–cracking03Alkene/alkyne–cộng04Markovnikov–trùng hợp05Arene–thế vòng06Nhiên liệu–an toàn
YÊU CẦU CẦN ĐẠT
Giải thích, tính, kiểm và vận dụng an toàn
Giải thích phản ứng theo σ/π.
Dự đoán sản phẩm có điều kiện.
Phân biệt đồng phân cấu tạo/hình học.
Đánh giá nhiên liệu và độc tính.
Thiết kế bản đồ hydrocarbon cho một chuỗi sản phẩm: nguồn nguyên liệu, cấu tạo, phản ứng chuyển hóa, vật liệu/nhiên liệu, phát thải, phơi nhiễm và giải pháp giảm rủi ro.
Tiêu chí: đúng chất, đúng điều kiện, đúng định lượng, có phép kiểm, giới hạn mô hình và rào chắn an toàn.
CỔNG CUỐI CHƯƠNG • 20 CÂU
Kiểm mối nối giữa các bài, không học rời từng mảnh
Đạt từ 80%. Sau khi nộp, từng câu hiện đáp án và giải thích.
—/20
Mục tiêu: 16/20
1Bài 15Nhận định sau đúng hay sai? “Alkane là hydrocarbon no mạch hở, chỉ có liên kết đơn; công thức chung CₙH₂ₙ₊₂ với n≥1. Carbon ở trạng thái lai hóa sp³, hình học gần tứ diện quanh mỗi carbon.”
2Bài 15Nhận định sau đúng hay sai? “Chọn mạch chính dài nhất; đánh số cho bộ chỉ số nhánh nhỏ nhất theo quy tắc; gọi tên nhánh alkyl theo thứ tự alphabet, dùng tiền tố di-, tri- cho số lượng nhưng không tính các tiền tố này khi xếp alphabet.”
3Bài 15Nhận định sau đúng hay sai? “Alkane không phân cực, không tan trong nước, nhẹ hơn nước trong nhiều trường hợp; nhiệt độ sôi thường tăng theo kích thước phân tử và giảm khi phân nhánh mạnh giữa các đồng phân. Với halogen dưới ánh sáng/nhiệt, alkane thế gốc tự do và có thể cho hỗn hợp sản phẩm.”
4Bài 15Nhận định sau đúng hay sai? “Alkane cháy hoàn toàn tạo CO₂ và H₂O; thiếu oxygen có thể tạo CO và muội. Cracking bẻ mạch tạo alkane/alkene nhỏ hơn; reforming sắp xếp lại mạch hoặc tạo vòng/arene để nâng chất lượng nhiên liệu và cung cấp nguyên liệu.”
5Bài 15Nhận định sau đúng hay sai? “Mọi hydrocarbon no đều có công thức CₙH₂ₙ₊₂.”
6Bài 16Nhận định sau đúng hay sai? “Alkene mạch hở có một liên kết đôi có công thức CₙH₂ₙ (n≥2); alkyne mạch hở có một liên kết ba có công thức CₙH₂ₙ₋₂ (n≥2). Liên kết đôi gồm 1σ+1π; liên kết ba gồm 1σ+2π. Chọn mạch chứa liên kết bội và đánh số để liên kết bội có chỉ số nhỏ nhất.”
7Bài 16Nhận định sau đúng hay sai? “Liên kết đôi hạn chế quay. Một alkene có đồng phân hình học khi mỗi carbon của C=C gắn với hai nhóm khác nhau; theo chương trình dùng cis–trans cho trường hợp phù hợp và có thể mở rộng E/Z.”
8Bài 16Nhận định sau đúng hay sai? “Alkene/alkyne cộng H₂, halogen, HX và trong điều kiện thích hợp cộng H₂O. Với alkene không đối xứng cộng HX theo cơ chế ion trong điều kiện thông thường, H thường vào carbon đang có nhiều H hơn và X vào carbon bậc cao hơn (sản phẩm chính Markovnikov); quy tắc có điều kiện, không dùng máy móc cho mọi cơ chế.”
9Bài 16Nhận định sau đúng hay sai? “Alkene làm mất màu dung dịch bromine do phản ứng cộng và làm mất màu KMnO₄ loãng, lạnh do oxi hóa tạo diol; điều kiện mạnh có thể cắt liên kết. Nhiều alkene trùng hợp cộng tạo polymer; alkyne cũng có các phản ứng cộng đặc trưng.”
10Bài 16Nhận định sau đúng hay sai? “CₙH₂ₙ luôn là alkene.”
11Bài 17Nhận định sau đúng hay sai? “Benzene C₆H₆ có sáu carbon sp² đồng phẳng, góc gần 120°, hệ sáu electron π delocalize làm sáu liên kết C–C tương đương. Arene là hydrocarbon chứa một hay nhiều vòng thơm; arene đơn vòng đồng đẳng benzene có công thức chung CₙH₂ₙ₋₆ với n≥6.”
12Bài 17Nhận định sau đúng hay sai? “Benzene mang một nhóm thế gọi tên nhóm thế + benzene; hai nhóm thế dùng chỉ số nhỏ nhất hoặc o- (1,2), m- (1,3), p- (1,4) trong tên thông dụng thích hợp. Cần phân biệt nhóm gắn trực tiếp vòng với mạch nhánh.”
13Bài 17Nhận định sau đúng hay sai? “Benzene ưu tiên thế electrophile để bảo toàn hệ thơm: nitration dùng HNO₃ đặc/H₂SO₄ đặc; halogenation cần xúc tác Lewis acid như Fe/FeBr₃. Benzene không làm mất màu nước bromine ở điều kiện thường như alkene.”
14Bài 17Nhận định sau đúng hay sai? “Alkylbenzene có H ở carbon benzylic có thể bị KMnO₄ oxi hóa mạnh thành nhóm carboxyl; benzene cháy cho ngọn lửa sáng, dễ muội do tỉ lệ C/H cao. Benzene độc, gây ung thư và không được dùng như dung môi gia dụng.”
15Bài 17Nhận định sau đúng hay sai? “Benzene có ba liên kết đơn và ba liên kết đôi dài khác nhau.”
16Bài 18Nhận định sau đúng hay sai? “Alkane mạch hở: CₙH₂ₙ₊₂; alkene một C=C: CₙH₂ₙ; alkyne một C≡C: CₙH₂ₙ₋₂; arene đơn vòng đồng đẳng benzene: CₙH₂ₙ₋₆. Công thức chung chỉ áp dụng đúng phạm vi cấu tạo đã nêu.”
17Bài 18Nhận định sau đúng hay sai? “Alkane ưu tiên thế/đốt cháy; alkene–alkyne ưu tiên cộng và có thể trùng hợp/oxi hóa; benzene ưu tiên thế electrophile. Phải nêu thuốc thử, xúc tác, nhiệt độ, ánh sáng và môi trường.”
18Bài 18Nhận định sau đúng hay sai? “Dựng mạch chính đúng quy tắc, ưu tiên chứa liên kết bội; liệt kê đồng phân mạch, vị trí, hình học và vị trí vòng một cách có hệ thống, loại cấu tạo trùng do đối xứng.”
19Bài 18Nhận định sau đúng hay sai? “Cháy hydrocarbon giải phóng năng lượng nhưng tạo CO₂; cháy không hoàn toàn tạo CO/muội; hơi nhiên liệu gây cháy nổ, một số arene độc. Đánh giá phải tính hiệu suất, rò rỉ, thông gió, khí thải và vòng đời.”
20Bài 18Nhận định sau đúng hay sai? “Nhìn CₙH₂ₙ là kết luận chắc chắn alkene.”
GÓC PHỤ HUYNH
Hỏi cách kiểm, không chỉ hỏi đáp số
Hỏi con “dữ kiện nào quyết định?”, “điều kiện nào còn thiếu?” và “kết quả có hợp lí không?”. Không cho học sinh tự pha acid, tạo khí hoặc dùng chất tẩy để thử.
GÓC GIÁO VIÊN
Chấm cả bản chất lẫn giới hạn
Ưu tiên lời giải có tiểu phân, phương trình, điều kiện, bảo toàn, phản ví dụ và kết luận đúng phạm vi.
NGUỒN ĐỐI CHIẾU
Chương trình GDPT môn Hóa học ↗Mục lục Hóa học 11 – Kết nối tri thức ↗Chương 1 – Cân bằng hóa học ↗Chương 2 – Nitrogen – Sulfur ↗Chương 3 – Đại cương về hóa học hữu cơ ↗Chương 4 – Hydrocarbon ↗Chương 5 – Dẫn xuất halogen – Alcohol – Phenol ↗Chương 6 – Hợp chất carbonyl – Carboxylic acid ↗Website không sao chép nguyên văn sách giáo khoa và không giả danh tài liệu chính thức.