Gọi tên và phân loại ester.
HÓA HỌC 6–12 • TỪ CHẤT ĐẾN HẠT, TỪ PHẢN ỨNG ĐẾN CUỘC SỐNGChương trình GDPT quốc gia • Tự biên soạn
ƯỚC MƠ LỚNPHÒNG KHÁM PHÁ HÓA HỌC
Trang chủHóa học 12 • Chương 1 • Bài 1–3 • ĐÃ HOÀN THIỆN
Chương 1. Ester – Lipid
Từ nhóm ester đến chất béo, micelle và lựa chọn chất giặt rửa
Hai bài kiến thức mới và một bài ôn tập, nối ester hóa–thủy phân, triacylglycerol, xà phòng hóa, nước cứng và môi trường.
3bài học60bài tập30trắc nghiệm90AI hỏi đáp
BẢN ĐỒ CHƯƠNG
Học theo cấu tạo, không thuộc phản ứng rời
Mỗi bài có lý thuyết, ví dụ, mô phỏng, AI, 20 bài tập và tự chấm.
01
BÀI 1Ester – LipidVì sao cùng chứa nhóm ester nhưng hương liệu, dầu ăn và mỡ lại có tính chất, vai trò rất khác nhau?
Học bài →02BÀI 2Xà phòng và chất giặt rửaVì sao nước có thể cuốn dầu mỡ đi khi có xà phòng, nhưng xà phòng lại kém hiệu quả trong nước cứng?
Học bài →03BÀI 3Ôn tập Chương 1Làm sao nối ester, lipid, xà phòng và chất giặt rửa thành một sơ đồ cấu tạo–phản ứng–ứng dụng?
Học bài →SƠ ĐỒ TƯ DUY
Tuyến suy luận xuyên chương
01RCOOR′02Ester hóa ⇌03Thủy phân acid/base04Triacylglycerol 1:305Micelle06Nước cứng–môi trường
YÊU CẦU CẦN ĐẠT
Giải thích, tính, kiểm và vận dụng an toàn
Phân biệt hai kiểu thủy phân.
Giải thích lipid và bất bão hòa.
Tính xà phòng hóa theo số nhóm ester.
Giải thích micelle và nước cứng.
Lập hồ sơ vòng đời một sản phẩm dầu mỡ/chất giặt: cấu tạo, phản ứng, hiệu quả, nước cứng, liều dùng, nước thải và cảnh báo an toàn.
Tiêu chí: đúng cấu tạo, đúng phản ứng, đúng định lượng, có đối chứng, ngoại lệ và rào chắn an toàn.
CỔNG CUỐI CHƯƠNG • 18 CÂU
Kiểm mối nối giữa các bài, không học rời từng mảnh
Đạt từ 80%. Sau khi nộp, từng câu hiện đáp án và giải thích.
—/18
Mục tiêu: 15/18
1Bài 1Nhận định sau đúng hay sai? “Ester đơn chức thường có dạng RCOOR′, tạo khi nhóm –OH của carboxylic acid được thay bằng –OR′; tên thường dùng alkyl alkanoate, phần alkyl R′ đọc trước.”
2Bài 1Nhận định sau đúng hay sai? “Carboxylic acid + alcohol ⇌ ester + water khi có acid xúc tác và đun nóng. Thủy phân trong acid là thuận nghịch; thủy phân bằng base tạo carboxylate và alcohol, được coi một chiều trong mô hình phổ thông.”
3Bài 1Nhận định sau đúng hay sai? “Lipid là nhóm hợp chất sinh học không tan hoặc ít tan trong nước; chất béo là triacylglycerol, tức triester của glycerol với fatty acid. Chất béo chỉ là một nhóm trong lipid.”
4Bài 1Nhận định sau đúng hay sai? “Gốc fatty acid có C=C làm chất béo tham gia cộng H₂ và dễ bị oxi hóa hơn. Nhiều liên kết C=C thường làm nhiệt độ nóng chảy giảm, nhưng trạng thái còn phụ thuộc hỗn hợp, cấu hình và độ dài mạch.”
5Bài 1Nhận định sau đúng hay sai? “Mọi chất có công thức CₙH₂ₙO₂ đều là ester.”
6Bài 1Nhận định sau đúng hay sai? “Thủy phân ester trong acid và trong base đều là phản ứng một chiều.”
7Bài 2Nhận định sau đúng hay sai? “Xà phòng chủ yếu là muối sodium/potassium của fatty acid RCOO⁻Na⁺/K⁺. Chất giặt rửa tổng hợp thường chứa đầu sulfate/sulfonate và đuôi hydrocarbon; không đồng nhất với xà phòng.”
8Bài 2Nhận định sau đúng hay sai? “Phân tử hoạt động bề mặt có đầu ưa nước và đuôi kị nước. Trên nồng độ thích hợp, chúng tạo micelle bao giọt dầu; khuấy và dòng nước giúp phân tán rồi cuốn đi.”
9Bài 2Nhận định sau đúng hay sai? “Xà phòng hóa hoàn toàn một triacylglycerol cần 3 mol NaOH/KOH, tạo 1 mol glycerol và 3 mol muối fatty acid.”
10Bài 2Nhận định sau đúng hay sai? “Ca²⁺/Mg²⁺ tạo muối carboxylate ít tan làm xà phòng mất tác dụng và đóng cặn; nhiều detergent sulfate/sulfonate ít tạo cặn kiểu này. Tác động môi trường phụ thuộc khả năng phân hủy, liều dùng, phụ gia và xử lí nước thải.”
11Bài 2Nhận định sau đúng hay sai? “Mọi sản phẩm tẩy rửa đều là xà phòng.”
12Bài 2Nhận định sau đúng hay sai? “Xà phòng biến dầu mỡ thành nước.”
13Bài 3Nhận định sau đúng hay sai? “Phải phân biệt ester đơn chức, triacylglycerol, lipid, soap và synthetic detergent bằng nhóm chức và thành phần, không bằng tên gọi đời thường.”
14Bài 3Nhận định sau đúng hay sai? “Ester hóa/thuỷ phân acid là cân bằng; thủy phân base tạo carboxylate. Triacylglycerol tiêu thụ 3 OH⁻; ester đơn chức tiêu thụ 1 OH⁻ khi xà phòng hóa hoàn toàn.”
15Bài 3Nhận định sau đúng hay sai? “Độ dài mạch, độ bất bão hòa và đầu phân cực quyết định độ tan, trạng thái, phản ứng và khả năng tạo micelle; xu hướng không thay thế dữ liệu thực nghiệm.”
16Bài 3Nhận định sau đúng hay sai? “Bài toán phải kiểm chất giới hạn, hiệu suất, bảo toàn khối lượng và tỉ lệ nhóm chức; ứng dụng phải kiểm nước cứng, liều, chất thải và không trộn hóa chất.”
17Bài 3Nhận định sau đúng hay sai? “Có COO là chắc chắn chất béo.”
18Bài 3Nhận định sau đúng hay sai? “Mọi ester phản ứng với NaOH theo tỉ lệ 1:1 tính theo phân tử.”
GÓC PHỤ HUYNH
Hỏi cấu tạo nào quyết định
Hỏi con “đại lượng hoặc liên kết nào đang quyết định?” và “kết luận được kiểm bằng gì?”. Không tự thử amine, acid–base, pin hỏng, điện phân hay đốt vật liệu polymer.
GÓC GIÁO VIÊN
Chấm cả mô hình lẫn giới hạn
Ưu tiên lời giải có cấu tạo, điều kiện, bán phản ứng/phương trình, hệ số, đơn vị, đối chứng, ngoại lệ và kết luận đúng phạm vi.
NGUỒN ĐỐI CHIẾU
Chương trình GDPT môn Hóa học ↗Mục lục Hóa học 12 – Kết nối tri thức ↗Chương 2 – Carbohydrate ↗PubChem – Glucose ↗PubChem – Fructose ↗PubChem – Sucrose ↗PubChem – Maltose ↗IUPAC Gold Book – Polymer ↗IUPAC Gold Book – Electrode potential ↗IUPAC Gold Book – Metal ↗IUPAC Gold Book – Coordination entity ↗Website không sao chép nguyên văn sách giáo khoa và không giả danh tài liệu chính thức.