- 11.1 • Bài 1: nhu cầu, nguồn cung, cân bằng và nguyên tắc bón.
- Bài 2–5 cốt lõi: rễ, mạch gỗ, quang hợp và hô hấp.
- Bài 14: sinh trưởng thực vật và nhân tố môi trường.
SINH HỌC 6–12 • HIỂU SỰ SỐNG BẰNG CẤU TRÚC, CƠ CHẾ VÀ BẰNG CHỨNGMôn lựa chọn THPT • Tự biên soạn
ƯỚC MƠ LỚNPHÒNG KHÁM PHÁ SỰ SỐNG
Trang chủCHUYÊN ĐỀ 11.1 • BÀI 2/4 • 3 TIẾT • ĐÃ KIỂM NỘI DUNG
Kĩ thuật bón phân và năng suất bền vững
Kĩ thuật bón thay đổi khả năng rễ nhận khoáng, năng suất và thất thoát ra môi trường như thế nào?
Cùng một lượng dinh dưỡng có thể cho kết quả rất khác khi đổi vị trí, thời điểm, dạng phân và điều kiện đất–nước.
3 tiếttheo phân bổ4lõi kiến thức20bài luyện6câu tự chấm
01 • ĐỊNH VỊ TRƯỚC KHI HỌC
Gọi đúng nền, không buộc học sinh học vượt
- So sánh bón lót, bón thúc và bón qua lá theo mục đích–giới hạn.
- Giải thích ảnh hưởng của pH, nước, oxygen đất và chất hữu cơ.
- Phân tích quan hệ liều–đáp ứng và hiệu suất sử dụng dinh dưỡng.
- Chọn chỉ báo năng suất cùng chỉ báo môi trường.
Chu trình 7 phút cho mỗi ý1 phút gọi nền2 phút đọc lõi1 phút vẽ quy trình1 phút chọn chỉ báo1 phút tìm giới hạn1 phút tự kiểm
02 • CƠ SỞ – QUY TRÌNH – BẰNG CHỨNG
Bốn lớp kiến thức cốt lõi
Tự nói trước khi mở ví dụ và giới hạn.
Bón lót và bón thúc
Bón lót cung cấp nền trước hoặc khi trồng; bón thúc bổ sung trong sinh trưởng theo nhu cầu. Việc đặt phân cần tránh tiếp xúc nồng độ cao với hạt/rễ non và cân nhắc độ di động của ion.
Hiểu thật dễLót xây nền, thúc theo nhịp; cả hai phải theo rễ và giai đoạn.
Ví dụ có tác dụngPhosphorus ít di động thường cần vị trí giúp rễ tiếp cận, còn nitrogen dễ thất thoát có thể cần chia lần.
Móc nhớ đúngĐúng giai đoạn – đúng vùng rễ.
Không được suy diễnCho rằng bón lót luôn một lần là đủ hoặc bón thúc càng gần thân càng tốt.
03 • TÌM HIỂU AN TOÀN
Đọc đường liều–đáp ứng và chọn phương án
Dữ liệu mô phỏng 5 mức bón: sinh khối, sản lượng, chất lượng, chi phí và nitrate trong nước thoát.
Không thao tác phân thật. Không suy dữ liệu mô phỏng thành liều áp dụng ngoài thực địa.
- Vẽ đường liều–năng suất và liều–thất thoát.
- Tìm vùng thiếu, đáp ứng giảm và quá mức.
- Chọn phương án theo bốn tiêu chí và nêu trọng số.
- Kiểm độ nhạy khi giá phân hoặc mục tiêu môi trường đổi.
Phương án cân bằng thường khác mức cho năng suất tuyệt đối cao nhất.
Dữ liệu một vụ và một giống không đủ khuyến cáo cho địa phương.
04 • NỐI ĐỜI SỐNG
Ba tình huống để dùng kiến thức
Chất lượng nông sản
Dinh dưỡng ảnh hưởng thành phần và thời gian thu hoạch; năng suất khối lượng không đại diện mọi chất lượng.
Nước ngầm
Dạng khoáng dễ hòa tan có thể rửa trôi khi lượng và thời điểm không khớp nhu cầu.
Khí nhà kính
Một phần nitrogen có thể mất qua khí; đánh giá bền vững cần nhìn ngoài ruộng.
05 • TỔNG BIÊN TẬP BẮT LỖI
Sửa đúng và vừa bằng chứng
✕ SaiBón sát rễ nhất là cây nhận tốt nhất.
✓ SửaNồng độ cao có thể làm hại rễ; vị trí phải theo dạng phân, đất, rễ và hướng dẫn.
✕ SaiBón qua lá thay được bón qua rễ.
✓ SửaBón lá chỉ bổ sung có giới hạn cho một số khoáng và tình huống.
✕ SaiĐất có nhiều khoáng thì cây chắc chắn hấp thu được.
✓ SửaTính sẵn có còn phụ thuộc pH, nước, oxygen, dạng hóa học và sức khỏe rễ.
✕ SaiMức cho năng suất cao nhất luôn là tối ưu.
✓ SửaCần tính chất lượng, chi phí, hiệu suất và tác động môi trường.
06 • GỌI LẠI CHỦ ĐỘNG
Đóng tài liệu rồi tự trả lời
1/4
07 • LUYỆN 5 MỨC • KHÓA 85%–15%
20 câu: 17 câu bài hiện tại, 3 câu nền đã học
Không câu nào cần kiến thức của bài phía sau hoặc chuyên đề khác.
17 câu • 85%Kiến thức bài hiện tại3 câu • 15%Nền cũ có ghi nguồn
Câu 1Giải thích “Bón lót và bón thúc” bằng lời của em.BÀI HIỆN TẠI • 85%+
Gợi ýĐúng giai đoạn – đúng vùng rễ.
Đáp án mẫuBón lót cung cấp nền trước hoặc khi trồng; bón thúc bổ sung trong sinh trưởng theo nhu cầu. Việc đặt phân cần tránh tiếp xúc nồng độ cao với hạt/rễ non và cân nhắc độ di động của ion.
Vì saoLót xây nền, thúc theo nhịp; cả hai phải theo rễ và giai đoạn.
Câu 5Giải thích “Đất điều khiển tính sẵn có” bằng lời của em.BÀI HIỆN TẠI • 85%+
Gợi ýĐất–rễ–khoáng là một hệ.
Đáp án mẫupH, nước, oxygen, khả năng giữ ion, chất hữu cơ và hoạt động sinh vật đất chi phối dạng và khả năng rễ nhận khoáng. Sửa một yếu tố có thể làm nguyên tố khác dễ hoặc khó sử dụng hơn.
Vì saoPhân bón đi vào một hệ đất sống và có phản ứng, không đi thẳng vào cây.
08 • TỰ CHẤM
Sáu câu kiểm tra hiểu bản chất
—/6
Mục tiêu: ít nhất 5/6
1Bón thúc chủ yếu nhằm
2Bón qua lá
3Đất úng có thể
4Đường liều–đáp ứng thường
5Tối ưu bền vững cần
6Kết luận hợp lí từ một vụ là
09 • ĐỒNG HÀNH ĐÚNG VAI
Phụ huynh không dạy thay; giáo viên không chấm nhớ máy móc
Phụ huynh
- Dùng đồ thị để hỏi con vì sao ‘nhiều hơn’ không luôn ‘tốt hơn’.
- Không cho con tự phun dung dịch lên cây hoặc da.
- Khi xem quảng cáo phân bón, hỏi dữ liệu so sánh và điều kiện thử.
Giáo viên
- Bắt buộc học sinh chọn cả chỉ báo năng suất lẫn môi trường.
- Nêu bón lá là bổ sung, không dạy công thức pha.
- Chấm phần độ nhạy và giới hạn suy rộng.
10 • CHỐT BÀI
Năm câu phải tự nói lại được
- Kĩ thuật bón quyết định cơ hội rễ tiếp cận khoáng.
- Bón qua lá có ích nhưng bị giới hạn.
- Đất điều khiển tính sẵn có của khoáng.
- Liều–đáp ứng có vùng tối ưu và vùng rủi ro.
- Năng suất bền vững là quyết định đa tiêu chí.
Nguồn khóa phạm vi và kiểm chứngChương trình GDPT môn Sinh học – Bộ GDĐT ↗FAO – Plant nutrition for food security ↗FAO – Soil fertility ↗WHO – Dengue ↗WHO – Influenza (seasonal) ↗WHO – Tuberculosis ↗WHO – Measles ↗WHO – HIV and AIDS ↗WHO – Food safety ↗WHO – Five keys to safer food ↗Nội dung do Ước Mơ Lớn tự biên soạn theo Chương trình GDPT; phần sức khỏe chỉ để học, không thay chẩn đoán, điều trị hay hướng dẫn của cơ quan chuyên môn.