Di truyền phân tử và công nghệ gene
Cần nắmPhân tích cơ chế truyền đạt thông tin, điều hoà biểu hiện gene, hệ gene, đột biến gene và nguyên lí – thành tựu công nghệ gene.
Dễ nhầmCoi một gene tạo đúng một tính trạng; nhầm chỉnh sửa gene với thay đổi tuỳ ý không có giới hạn; bỏ qua đạo đức sinh học.
Cơ chế truyền đạt thông tin di truyềnTrình tự lưu tin; A–T, G–C giữ khuôn; gene tạo RNA hoặc polypeptide.Dễ nhầm: Mọi gene đều mã hoá protein. → Nhiều gene mã hoá RNA chức năng; gene mã hoá polypeptide mới đi qua dịch mã.Điều hoà biểu hiện geneCùng hệ gene, khác bộ gene đang dùng → khác lượng sản phẩm và chức năng.Dễ nhầm: Gene không biểu hiện là gene đã biến mất. → Trình tự vẫn có thể còn; chỉ mức tạo RNA/protein thấp hoặc không phát hiện trong điều kiện đó.Hệ gene và giải mã hệ geneHệ gene = toàn bộ DNA trong phạm vi xác định; gene chỉ là một phần.Dễ nhầm: Hệ gene là tập hợp các gene mã hoá protein. → Hệ gene gồm toàn bộ DNA trong phạm vi xác định, cả vùng mã hoá và không mã hoá.Đột biến geneĐổi trình tự DNA mới là đột biến gene; gọi đúng thay–thêm–mất và vị trí.Dễ nhầm: Mọi đột biến đều có hại. → Nhiều đột biến trung tính; tác động lợi/hại phụ thuộc vị trí, chức năng và môi trường.Công nghệ gene và đạo đức sinh họcChọn → cắt/tạo → nối → đưa → chọn–xác nhận → đánh giá; sản phẩm không tự bảo đảm an toàn.Dễ nhầm: DNA tái tổ hợp chỉ là cắt hai đoạn rồi nối. → Còn cần đưa vào hệ nhận, chọn–xác nhận, kiểm biểu hiện, độ ổn định và an toàn.