Vì sao có thể suy gia tốc từ những quãng đường liên tiếp trong các khoảng thời gian bằng nhau?

Giải thích nguyên lý

Với gia tốc không đổi và cùng khoảng Δt, chênh lệch giữa hai dịch chuyển liên tiếp bằng aΔt². Cách này dùng sự tăng của dịch chuyển từng khoảng, không cần biết trước vị trí gốc. Nếu vật đổi chiều phải giữ dấu dịch chuyển.

Ví dụ tính từng bước

Xe có x = 2t + t², đơn vị m và s. Trong ba giây liên tiếp, dịch chuyển lần lượt 3 m, 5 m, 7 m. Chênh lệch luôn 2 m với Δt = 1 s nên a = 2 m/(1 s)² = 2 m/s², khớp hệ số của t² bằng a/2.

Điểm dễ hiểu sai

Không lấy 3, 5, 7 m làm vị trí tích lũy; các vị trí từ mốc đầu là 0, 3, 8, 15 m.

Tự kiểm tra

Nếu Δt = 0,5 s và chênh dịch chuyển là 0,5 m thì a vẫn bằng 2 m/s².

Điều kiện áp dụng

Chỉ suy gia tốc đều khi dữ liệu phù hợp trong sai số; ba khoảng gần bằng chênh lệch chưa chứng minh mô hình đúng mọi lúc.

Đọc hình minh họa

Xe qua bốn mốc trên một đường thẳng, các đoạn 3 m, 5 m, 7 m tăng đều. Các mũi tên chỉ đại lượng theo nhãn; hình định tính không dùng để đo tỉ lệ lực hoặc độ dài. Riêng đồ thị và bài 0100 đọc theo số liệu ghi trên hình.

Học tiếp

Gia tốc là gì? Công thức a = Δv/Δt và đơn vị m/s² Vận tốc trung bình dùng độ dịch chuyển ra sao