- Phân biệt có/không có cấu tạo tế bào.
- Hiểu cơ thể đơn bào.
- Biết nguồn tin sức khoẻ cần đáng tin cậy.
SINH HỌC 6–12 • HIỂU SỰ SỐNG BẰNG CẤU TRÚC, CƠ CHẾ VÀ BẰNG CHỨNGMạch Vật sống trong KHTN • Tự biên soạn
ƯỚC MƠ LỚNPHÒNG KHÁM PHÁ SỰ SỐNG
Trang chủKHTN 6 • VẬT SỐNG • BÀI 7 • ĐÃ KIỂM NỘI DUNG
Virus và vi khuẩn
Virus và vi khuẩn khác nhau thế nào, và vì sao không thể dùng kháng sinh cho mọi bệnh nhiễm?
Virus và vi khuẩn đều rất nhỏ nhưng không phải một. Vi khuẩn là cơ thể đơn bào; virus không có cấu tạo tế bào và chỉ nhân lên khi ở trong tế bào chủ phù hợp.
70–85 phútnhịp tự học4lõi kiến thức15bài luyện6câu tự chấm
01 • ĐỊNH VỊ TRƯỚC KHI HỌC
Biết nền nào cần gọi lại, đích nào phải đạt
- Mô tả cấu tạo khái quát của virus và vi khuẩn.
- Phân biệt virus với tế bào vi khuẩn.
- Nêu vai trò có lợi và có hại của vi khuẩn.
- Giải thích vì sao kháng sinh không trị bệnh do virus và không tự dùng thuốc.
Chu trình 6 phút cho mỗi ý1 phút gọi nền2 phút đọc lõi1 phút tự vẽ1 phút nêu phản ví dụ1 phút tự kiểm
02 • CẤU TRÚC – CHỨC NĂNG – BẰNG CHỨNG
Bốn lớp kiến thức cốt lõi
Chạm một thẻ, sau đó tự nói lại bằng lời của em trước khi xem ví dụ.
Virus không có cấu tạo tế bào
Virus gồm vật chất di truyền nằm trong vỏ protein; một số có thêm lớp bao. Chúng không tự thực hiện đầy đủ hoạt động sống và phụ thuộc tế bào chủ để nhân lên.
Hiểu thật dễVirus giống 'gói thông tin' cần mượn bộ máy tế bào chủ.
Ví dụ có tác dụngVirus cúm nhân lên trong tế bào chủ phù hợp, không lớn lên như vi khuẩn.
Móc nhớ đúngKhông tế bào – phụ thuộc tế bào chủ.
Không được suy diễnGọi virus là tế bào siêu nhỏ hoặc khẳng định đơn giản virus chắc chắn là sinh vật sống.
03 • TÌM HIỂU TỰ NHIÊN KHÔNG XÂM HẠI
So sánh mô hình virus và vi khuẩn bằng thẻ cấu trúc
Thẻ vật chất di truyền, vỏ protein, màng tế bào, tế bào chất, ribosome, tế bào chủ; sơ đồ.
Chỉ dùng mô hình/ảnh. Tuyệt đối không lấy mẫu, ủ đĩa, nuôi cấy vi sinh vật tại nhà hoặc lớp không đủ an toàn.
- Gắn thẻ đúng vào mô hình virus và vi khuẩn.
- Đánh dấu cấu trúc tế bào.
- So sánh cách nhân lên ở mức khái quát.
- Chọn biện pháp phòng bệnh phù hợp tình huống.
Virus không có cấu tạo tế bào và phụ thuộc tế bào chủ; vi khuẩn là tế bào đơn bào.
Không dùng sơ đồ để tự xác định tác nhân gây bệnh ở một người.
04 • NỐI ĐỜI SỐNG, KHÔNG KỂ CHUYỆN TRANG TRÍ
Ba tình huống để dùng kiến thức
Sữa chua
Quy trình có chủng vi khuẩn phù hợp và kiểm soát vệ sinh; không dùng mẫu tự phát.
Tiêm chủng
Vaccine huấn luyện hệ miễn dịch nhận biết tác nhân cụ thể; thực hiện theo khuyến cáo y tế.
Kháng thuốc
Dùng kháng sinh sai tạo áp lực chọn lọc làm vi khuẩn kháng thuốc trở nên phổ biến hơn.
05 • TỔNG BIÊN TẬP BẮT LỖI
Không chỉ biết sai — phải sửa đúng và vừa bằng chứng
✕ SaiVirus là một tế bào rất nhỏ.
✓ SửaVirus không có cấu tạo tế bào.
✕ SaiMọi vi khuẩn đều gây bệnh.
✓ SửaNhiều loài có ích hoặc vô hại; một số gây bệnh.
✕ SaiKháng sinh trị được cúm.
✓ SửaKháng sinh không tác động virus; dùng thuốc theo nhân viên y tế.
✕ SaiCó thể tự nuôi vi khuẩn để học.
✓ SửaKhông nuôi cấy vi sinh vật ngoài cơ sở có quy trình an toàn.
06 • GỌI LẠI CHỦ ĐỘNG
Đóng tài liệu rồi tự trả lời
1/4
07 • LUYỆN 5 MỨC
Từ gọi đúng khái niệm đến giải thích tình huống
Mở lời giải sau khi đã viết ít nhất một câu trả lời của riêng em.
Câu 1Giải thích “Virus không có cấu tạo tế bào” bằng lời của em.+
Gợi ýKhông tế bào – phụ thuộc tế bào chủ.
Đáp án mẫuVirus gồm vật chất di truyền nằm trong vỏ protein; một số có thêm lớp bao. Chúng không tự thực hiện đầy đủ hoạt động sống và phụ thuộc tế bào chủ để nhân lên.
Vì saoVirus giống 'gói thông tin' cần mượn bộ máy tế bào chủ.
Câu 5Giải thích “Vai trò đa dạng” bằng lời của em.+
Gợi ýNhiều có lợi – một số gây hại.
Đáp án mẫuNhiều vi khuẩn phân huỷ, lên men, sống cộng sinh; một số gây bệnh hoặc làm hỏng thực phẩm.
Vì saoKhông phải vi khuẩn nào cũng xấu.
08 • TỰ CHẤM VÀ CHẨN ĐOÁN
Sáu câu kiểm tra hiểu bản chất
—/6
Mục tiêu: ít nhất 5/6
1Đối tượng không có cấu tạo tế bào
2Vi khuẩn là
3Virus nhân lên nhờ
4Kháng sinh
5Phát biểu đúng
6Cách dùng kháng sinh đúng
09 • ĐỒNG HÀNH ĐÚNG VAI
Phụ huynh không dạy thay; giáo viên không chấm nhớ máy móc
Phụ huynh
- Không dùng bài học để tự chẩn đoán bệnh của trẻ.
- Chốt nguyên tắc kháng sinh theo đơn và không chia sẻ.
- Không cho trẻ nuôi cấy mẫu từ tay, miệng, thực phẩm hay nhà vệ sinh.
Giáo viên
- Dùng ngôn ngữ thận trọng về ranh giới sống/không sống của virus.
- Tách cấu tạo, cách nhân lên và biện pháp kiểm soát.
- Không tổ chức nuôi cấy vi sinh vật không xác định.
10 • CHỐT BÀI
Năm câu phải tự nói lại được
- Virus không có cấu tạo tế bào.
- Virus phụ thuộc tế bào chủ để nhân lên.
- Vi khuẩn là cơ thể đơn bào không có nhân điển hình.
- Vi khuẩn có vai trò có lợi và có hại.
- Kháng sinh không trị virus và chỉ dùng theo hướng dẫn y tế.
Nguồn khóa phạm vi chương trìnhChương trình GDPT môn Khoa học tự nhiên – Bộ GDĐT ↗Chương trình Khoa học tự nhiên ban hành kèm Thông tư 32/2018/TT-BGDĐT ↗Nội dung do Ước Mơ Lớn tự biên soạn theo chương trình, không sao chép nguyên văn một bộ sách giáo khoa.