Biết dùng kính lúp, kính hiển vi hoặc hình ảnh phóng đại theo hướng dẫn; phân biệt vật sống với vật không sống.
SINH HỌC 6–12 • HIỂU SỰ SỐNG BẰNG CẤU TRÚC, CƠ CHẾ VÀ BẰNG CHỨNGMạch Vật sống trong KHTN • Tự biên soạn
ƯỚC MƠ LỚNPHÒNG KHÁM PHÁ SỰ SỐNG
Trang chủMẠCH VẬT SỐNG TRONG KHOA HỌC TỰ NHIÊN • LỚP 6
Mạch Sinh học trong Khoa học tự nhiên 6
Quan sát tế bào, nhận diện sinh vật, học cách tôn trọng thiên nhiên
Đi từ tế bào đến cơ thể, mở rộng sang sự đa dạng của thế giới sống và kĩ năng tìm hiểu sinh vật ngoài thiên nhiên.
Phạm vi: Khung bám mạch Vật sống của Chương trình Khoa học tự nhiên lớp 6; các chủ đề được nhóm lại để tự học và không mang số bài của riêng một bộ sách.
Luôn nối Sinh học với Vật lí, Hoá học, Trái Đất – môi trường và kĩ năng tìm hiểu tự nhiên.
CHỦ ĐỀ → CÂU HỎI LỚN → BẰNG CHỨNG → NĂNG LỰC
Bản đồ nội dung lớp 6
Mỗi cổng cho biết phạm vi, nền cần có, đích đến, ngộ nhận, hoạt động tìm hiểu và cầu nối thực tế.
01KHTN 6 • Vật sống • Tế bàoTế bào – đơn vị cơ sở của sự sống3 nội dung • 1 hoạt động tìm hiểu
+
Câu hỏi dẫn đường
Vì sao một tế bào rất nhỏ vẫn có thể thực hiện các hoạt động sống?
Nội dung cốt lõi
- Khái niệm, hình dạng và kích thước tế bàoBài 1 • Mở bài hoàn chỉnh →
- Cấu tạo và chức năng các thành phần chính của tế bàoBài 2 • Mở bài hoàn chỉnh →
- Sự lớn lên và sinh sản của tế bàoBài 3 • Mở bài hoàn chỉnh →
Nêu được khái niệm tế bào, mô tả cấu tạo và chức năng các thành phần chính, nhận ra sự lớn lên và sinh sản của tế bào.
Cho rằng mọi tế bào đều giống nhau; đồng nhất kích thước cơ thể với kích thước tế bào; coi hình minh hoạ là ảnh thật ở đúng tỉ lệ.
Quan sát tế bào biểu bì hành hoặc tiêu bản phù hợp; ghi hình, chú thích và nêu giới hạn của quan sát.
- Vết thương lành
- Rau quả lớn lên
- Kính hiển vi trong y học
02KHTN 6 • Vật sống • Các cấp tổ chức trong cơ thểTừ tế bào đến cơ thể2 nội dung • 1 hoạt động tìm hiểu
+
Câu hỏi dẫn đường
Nhiều tế bào phối hợp thế nào để tạo nên một cơ thể hoạt động thống nhất?
Nội dung cốt lõi
- Cơ thể đơn bào và cơ thể đa bàoBài 4 • Mở bài hoàn chỉnh →
- Tế bào – mô – cơ quan – hệ cơ quan – cơ thểBài 5 • Mở bài hoàn chỉnh →
Nắm cấu tạo chung của tế bào và nhận biết được một số loại tế bào qua hình ảnh.
Phân biệt cơ thể đơn bào, đa bào; sắp xếp được tế bào – mô – cơ quan – hệ cơ quan – cơ thể ở mức phù hợp.
Cho rằng mọi sinh vật đều có cơ quan; coi mô chỉ là một nhóm tế bào đặt cạnh nhau mà không có chức năng phối hợp.
Dùng ảnh hoặc mẫu an toàn để xây sơ đồ cấp tổ chức; so sánh một cơ thể đơn bào với một cơ thể đa bào.
- Da và cơ
- Lá và rễ
- Nấm men đơn bào
03KHTN 6 • Vật sống • Phân loại và các nhóm sinh vậtĐa dạng thế giới sống4 nội dung • 1 hoạt động tìm hiểu
+
Câu hỏi dẫn đường
Phân loại giúp con người hiểu và bảo vệ thế giới sống ra sao?
Nội dung cốt lõi
- Nguyên tắc phân loại và khoá lưỡng phânBài 6 • Mở bài hoàn chỉnh →
- Virus và vi khuẩnBài 7 • Mở bài hoàn chỉnh →
- Nguyên sinh vật và nấmBài 8 • Mở bài hoàn chỉnh →
- Thực vật và động vậtBài 9 • Mở bài hoàn chỉnh →
Biết quan sát, so sánh và chọn tiêu chí phân loại; hiểu sinh vật có nhiều hình dạng và môi trường sống.
Dùng được khoá lưỡng phân đơn giản; nhận biết đặc điểm khái quát của virus, vi khuẩn, nguyên sinh vật, nấm, thực vật và động vật.
Coi virus là tế bào; cho rằng mọi vi khuẩn đều gây bệnh; xếp sinh vật chỉ theo nơi sống hoặc vẻ ngoài.
Thiết kế khoá lưỡng phân cho một nhóm lá, hạt hoặc ảnh sinh vật; giải thích vì sao chọn từng tiêu chí.
- Men làm bánh
- Nấm ăn và nấm độc
- Côn trùng thụ phấn
04KHTN 6 • Vật sống • Đa dạng sinh học và thực địaĐa dạng sinh học và tìm hiểu ngoài thiên nhiên3 nội dung • 1 hoạt động tìm hiểu
+
Câu hỏi dẫn đường
Ta có thể quan sát thiên nhiên mà không làm tổn hại sinh vật và môi trường bằng cách nào?
Nội dung cốt lõi
- Vai trò và bảo vệ đa dạng sinh họcBài 10 • Mở bài hoàn chỉnh →
- Phương pháp tìm hiểu sinh vật ngoài thiên nhiênBài 11 • Mở bài hoàn chỉnh →
- Báo cáo kết quả thực địaBài 12 • Mở bài hoàn chỉnh →
Nhận biết các nhóm sinh vật chính; biết ghi chép quan sát và tuân thủ quy tắc an toàn.
Nêu được vai trò của đa dạng sinh học, sự cần thiết bảo vệ; thực hiện được một hoạt động tìm hiểu sinh vật ngoài thiên nhiên phù hợp điều kiện.
Đồng nhất đa dạng sinh học với số loài; cho rằng thu bắt càng nhiều mẫu thì khảo sát càng tốt.
Lập tuyến quan sát nhỏ ở sân trường hoặc khu dân cư, ghi bằng chứng không xâm hại và báo cáo vai trò của sinh vật.
- Cây xanh sân trường
- Sinh vật bản địa
- Du lịch có trách nhiệm
QUY TRÌNH DÙNG CHUNG
Không học Sinh học bằng danh sách tên gọi rời rạc
Sáu bước buộc mỗi kiến thức quay lại cấp tổ chức, cấu trúc – chức năng, cơ chế và bằng chứng.
Xác định cấp tổ chức
Đang xét phân tử, tế bào, cơ thể, quần thể hay hệ sinh thái; ranh giới hệ ở đâu?
Hỏi cấu trúc – chức năng
Bộ phận nào làm gì, đặc điểm cấu tạo nào hỗ trợ chức năng và bằng chứng nào cho thấy điều đó?
Vẽ cơ chế bằng mũi tên
Theo dòng vật chất, năng lượng và thông tin; ghi rõ chiều, điều kiện, điều hoà và phản hồi.
Dự đoán trước khi xem đáp án
Nếu thay đổi một biến, điều gì sẽ đổi; điều gì phải giữ nguyên để phép so sánh công bằng?
Đọc dữ liệu rồi mới kết luận
Nhìn trục, đơn vị, mẫu, đối chứng, độ biến thiên; tách tương quan khỏi quan hệ nhân quả.
Vận dụng có trách nhiệm
Đánh giá lợi ích, rủi ro, sức khoẻ, đạo đức, đa dạng sinh học và giới hạn của kết luận.
CHUẨN BÀI CHI TIẾT SẼ TRIỂN KHAI
Đủ để học sinh tự học, phụ huynh đồng hành và giáo viên dùng ngay
Câu hỏi lớn gắn với một hệ sống thật
Mục tiêu quan sát được và bản đồ kiến thức
Ôn nối đúng nền từ lớp hoặc chủ đề trước
Thuật ngữ cốt lõi kèm ví dụ – phản ví dụ
Sơ đồ cấu trúc – chức năng – môi trường
Cơ chế bằng mũi tên vật chất – năng lượng – thông tin
Quan sát, thực hành hoặc dữ liệu có đối chứng
Đồ thị, bảng số liệu và cách kết luận vừa đủ
Ngộ nhận phổ biến và phép tự kiểm
Tình huống sức khoẻ, nông nghiệp, công nghệ hoặc sinh thái
Câu hỏi truy hồi, vận dụng và tự giải thích
Góc học sinh – phụ huynh – giáo viên, nguồn và đường học tiếp